DonPhuong.comĐơn Phương
Trợ cấp thôi việc và quyền lợi khi nghỉ

Cách tính trợ cấp thôi việc: thời gian làm việc và tiền lương tính trợ cấp

Trợ cấp thôi việc bằng nửa tháng lương cho mỗi năm làm việc tính trợ cấp. Cách xác định số năm, trừ thời gian đóng bảo hiểm thất nghiệp và lấy lương bình quân.

Overhead view of a wooden table with a pocket calculator, a pencil and two blank envelopes beside a cup of green tea, warm afternoon light from a window

Trợ cấp thôi việc được tính bằng công thức: số năm làm việc tính trợ cấp nhân với một nửa tháng tiền lương, trong đó tiền lương là mức bình quân của sáu tháng liền kề trước khi nghỉ theo hợp đồng lao động. Số năm làm việc tính trợ cấp không phải toàn bộ thời gian bạn gắn bó với công ty, mà là tổng thời gian làm việc thực tế trừ đi khoảng đã đóng bảo hiểm thất nghiệp và khoảng đã được trả trợ cấp trước đó. Với phần đông người lao động làm việc sau năm 2009, khoảng còn lại để tính thường khá ngắn, có khi bằng không.

Khung pháp lý chính là Điều 46 Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP hướng dẫn. Các văn bản này có thể được sửa đổi, bổ sung theo thời gian, nên khi chuẩn bị đòi một khoản cụ thể, bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành. Ví dụ trong bài dùng mức lương giả định số tròn để dễ theo dõi, không phải mức lương của ngành nào.

Ai được nhận trợ cấp thôi việc và ai không

Điều kiện gốc là làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên. Bạn phải đã làm việc thường xuyên cho chính người sử dụng lao động đó từ đủ 12 tháng. Người mới vào làm tám, chín tháng rồi nghỉ thì chưa có khoản này, dù nghỉ đúng luật. Thời gian thử việc, nếu sau đó bạn ở lại làm chính thức, vẫn được tính vào thời gian làm việc thực tế.

Hợp đồng chấm dứt vì những lý do thông thường. Phần lớn các trường hợp chấm dứt hợp pháp đều mở ra quyền nhận trợ cấp: hết hạn hợp đồng, đã hoàn thành công việc theo hợp đồng, hai bên thoả thuận chấm dứt, người lao động đơn phương chấm dứt đúng luật, công ty đơn phương chấm dứt đúng luật, và một số trường hợp đặc biệt khác mà Điều 34 liệt kê.

Ba nhóm không được trợ cấp thôi việc. Người đủ điều kiện hưởng lương hưu theo pháp luật bảo hiểm xã hội; người tự ý bỏ việc không có lý do chính đáng từ năm ngày làm việc liên tục trở lên dẫn tới công ty chấm dứt hợp đồng; và người bị kỷ luật sa thải. Ngoài ra, người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng trái luật cũng mất khoản này theo Điều 40.

Nghỉ vì công ty tái cơ cấu thì sang khoản khác. Nếu bạn bị cho nghỉ vì thay đổi cơ cấu, công nghệ, lý do kinh tế hoặc vì chia tách, sáp nhập, khoản bạn nhận là trợ cấp mất việc làm, mức cao hơn và cách tính riêng. Hai khoản không cộng dồn cho cùng một khoảng thời gian.

Thời gian làm việc thực tế gồm những khoảng nào

Điểm xuất phát của phép tính là tổng thời gian bạn đã làm việc thực tế cho người sử dụng lao động. Khái niệm “thực tế” ở đây rộng hơn cách hiểu thường ngày. Theo hướng dẫn hiện hành, nó gồm thời gian bạn trực tiếp làm việc, thời gian thử việc, thời gian được công ty cử đi học, thời gian nghỉ hưởng chế độ ốm đau, thai sản theo pháp luật bảo hiểm xã hội, thời gian nghỉ điều trị, phục hồi chức năng khi bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp mà được công ty trả lương, thời gian nghỉ hằng năm, nghỉ lễ tết, nghỉ việc riêng có hưởng lương.

Ngoài ra còn có thời gian nghỉ để hoạt động công đoàn theo luật, thời gian phải ngừng việc không do lỗi của bạn, thời gian bị tạm đình chỉ công việc mà sau đó được kết luận không vi phạm, và thời gian nghỉ hằng tuần. Nói gọn: những ngày bạn vắng mặt nhưng vẫn thuộc quan hệ lao động hợp pháp, được luật coi là “có làm”, đều được cộng vào.

Những khoảng thường không được tính là thời gian nghỉ việc riêng không hưởng lương kéo dài theo thoả thuận ngoài các trường hợp luật cho phép, và thời gian bạn tự ý nghỉ không được công ty đồng ý. Nếu bạn từng nghỉ không lương dài ngày, hãy tìm lại giấy đồng ý của công ty để biết khoảng đó có được coi là thời gian làm việc hay không, vì cách hiểu có thể khác nhau tuỳ hướng dẫn tại thời điểm giải quyết.

Nếu bạn làm cho một công ty qua nhiều hợp đồng nối tiếp nhau, thời gian được cộng liên tục qua các hợp đồng. Trường hợp công ty bị sáp nhập, đổi chủ, người sử dụng lao động mới kế thừa thời gian làm việc của bạn ở chủ cũ, trừ phần đã được thanh toán trợ cấp.

Trừ những khoảng đã được lo bằng nguồn khác

Trừ thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp. Từ ngày 1/1/2009, người lao động làm theo hợp đồng thuộc diện bắt buộc phải đóng bảo hiểm thất nghiệp. Khoảng thời gian đã đóng được quỹ bảo hiểm thất nghiệp lo khi bạn mất việc, nên luật trừ khoảng đó ra khỏi thời gian tính trợ cấp thôi việc. Thời gian “đã tham gia” gồm cả khoảng công ty đã đóng vào quỹ và khoảng công ty trả thẳng cho bạn một khoản tương đương mức đóng cùng kỳ lương.

Trừ thời gian đã được trả trợ cấp thôi việc hoặc mất việc làm. Nếu trước đây bạn đã từng chấm dứt hợp đồng với chính công ty này, nhận trợ cấp rồi được nhận lại, khoảng đã thanh toán không được tính lại lần nữa. Cũng vậy với trường hợp công ty đã chốt trả trợ cấp khi chuyển đổi hình thức sở hữu.

Khoảng công ty không đóng dù thuộc diện phải đóng thì sao. Nếu bạn thuộc diện phải đóng bảo hiểm thất nghiệp nhưng công ty không đóng và cũng không trả khoản tương đương vào lương, khoảng đó không bị coi là “đã tham gia”. Kết quả là công ty phải tính trợ cấp thôi việc cho cả khoảng ấy. Đây là chỗ nhiều người bỏ sót khi tự tính, vì cứ nghĩ đã làm sau năm 2009 thì không còn gì để nhận.

Cách tự kiểm tra khoảng đã đóng. Ứng dụng tra cứu bảo hiểm xã hội trên điện thoại cho bạn xem quá trình đóng theo từng tháng, có tách riêng bảo hiểm thất nghiệp. So danh sách tháng đã đóng với thời gian bạn làm thực tế, phần chênh lệch là phần cần đưa vào phép tính.

Tiền lương tính trợ cấp: bình quân sáu tháng theo hợp đồng

Tiền lương dùng để tính trợ cấp thôi việc là tiền lương bình quân của sáu tháng liền kề theo hợp đồng lao động trước khi bạn thôi việc. Chữ “theo hợp đồng” quan trọng: đây là mức lương ghi trong hợp đồng và các phụ lục, gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác được thoả thuận trả thường xuyên, cố định cùng kỳ trả lương.

Những khoản phụ thuộc kết quả công việc như thưởng theo doanh số, thưởng sáng kiến, tiền ăn giữa ca, hỗ trợ đi lại, nhà ở, hỗ trợ khi người thân kết hôn hay qua đời thường không đưa vào mức bình quân. Ranh giới giữa “phụ cấp” và “hỗ trợ” đôi khi chỉ nằm ở cách công ty đặt tên trong hợp đồng, vì vậy cần đọc kỹ hợp đồng và phụ lục, không chỉ nhìn bảng lương.

Nếu sáu tháng cuối bạn có thay đổi mức lương, lấy tổng sáu tháng chia sáu. Nếu bạn làm cho công ty theo nhiều hợp đồng nối tiếp mà hợp đồng cuối bị tuyên vô hiệu vì có nội dung trái luật, mức lương bình quân lấy theo hợp đồng trước đó. Người được nhận lại sau khi bị chấm dứt trái luật thì tiền lương tính theo hợp đồng của thời điểm phải tính.

Một số người lo rằng lương đóng bảo hiểm thấp hơn lương thực nhận sẽ kéo trợ cấp xuống. Về nguyên tắc, mức tính trợ cấp thôi việc dựa vào tiền lương theo hợp đồng, không dựa vào mức đóng bảo hiểm. Nếu hợp đồng ghi thấp còn phần lớn thu nhập trả ngoài hợp đồng, bạn sẽ khó chứng minh phần chênh, đó là lý do nên giữ phiếu lương, sao kê chuyển khoản từ sớm.

Làm tròn năm lẻ tháng và ví dụ tính bằng số tròn

Thời gian làm việc tính trợ cấp được tính theo năm, đủ 12 tháng là một năm. Phần tháng lẻ: từ một đến đủ sáu tháng tính là nửa năm, trên sáu tháng tính tròn một năm. Ba ví dụ dưới đây giả định lương bình quân sáu tháng là 10 triệu đồng.

Tình huốngThời gian tính trợ cấpPhép tínhTrợ cấp
Làm 4 năm, chưa từng được đóng bảo hiểm thất nghiệp (công ty không thuộc diện hoặc không đóng)4 năm4 × 0,5 × 10 triệu20 triệu đồng
Làm 6 năm 3 tháng, trong đó 5 năm có đóng bảo hiểm thất nghiệp1 năm 3 tháng → 1,5 năm1,5 × 0,5 × 10 triệu7,5 triệu đồng
Làm 3 năm 8 tháng, đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ suốt thời gian0không còn thời gian tính0 đồng
Làm 2 năm 7 tháng, thử việc 2 tháng chưa đóng bảo hiểm, phần còn lại có đóng2 tháng → 0,5 năm0,5 × 0,5 × 10 triệu2,5 triệu đồng

Dòng cuối cho thấy một khoảng ngắn như thời gian thử việc cũng có thể sinh ra một khoản nhỏ, vì thời gian thử việc được tính là thời gian làm việc nhưng thường chưa phát sinh đóng bảo hiểm thất nghiệp. Cách hướng dẫn về phần lẻ này có thể khác nhau giữa các nơi, nên khi số tiền nhỏ, bạn có thể hỏi thẳng phòng nhân sự cách họ đã tính.

Những con số trên chỉ minh hoạ công thức. Trường hợp thật cần lấy đúng ngày bắt đầu, ngày kết thúc, danh sách tháng đóng bảo hiểm và mức lương ghi trên hợp đồng của chính bạn.

Khi công ty tính sai hoặc không trả trợ cấp thôi việc

Công ty phải thanh toán trợ cấp trong thời hạn chung của việc tất toán khi chấm dứt hợp đồng, thường là 14 ngày làm việc và không quá 30 ngày trong một số trường hợp đặc biệt. Nếu thấy số tiền không khớp hoặc không có khoản này, làm theo thứ tự:

  1. Xin bảng tính chi tiết. Yêu cầu phòng nhân sự ghi rõ thời gian làm việc thực tế, thời gian đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đã trừ, mức lương bình quân và cách làm tròn. Nhiều khác biệt chỉ là nhầm ngày bắt đầu hoặc nhầm khoản phụ cấp.
  2. Tự đối chiếu. Lấy hợp đồng, phụ lục, phiếu lương sáu tháng cuối và quá trình đóng bảo hiểm trên ứng dụng tra cứu, tự tính lại theo công thức ở trên.
  3. Gửi đề nghị bằng văn bản. Nêu khoản chênh lệch, cách bạn tính và căn cứ. Gửi qua thư điện tử công ty hoặc gửi bảo đảm để có dấu vết thời gian.
  4. Nhờ công đoàn hoặc hoà giải viên lao động. Tranh chấp về trợ cấp thôi việc thường đi qua hoà giải viên lao động trước khi tới hội đồng trọng tài hoặc toà án. Cơ quan quản lý lao động cấp tỉnh hiện thuộc Sở Nội vụ sau sắp xếp bộ máy; nên kiểm tra cơ quan phụ trách hiện hành ở địa phương mình.
  5. Phản ánh với thanh tra lao động khi công ty cố tình không trả, song song với việc giữ quyền khởi kiện trong thời hiệu.

Khi số tiền đáng kể hoặc công ty phản bác bằng một cách hiểu khác về thời gian làm việc, hãy hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, mang theo hợp đồng, phiếu lương và quá trình đóng bảo hiểm để được tính đúng cho hồ sơ của mình.

Câu hỏi thường gặp

Làm 11 tháng rồi nghỉ có được trợ cấp thôi việc không?

Thường là không, vì điều kiện là đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên cho người sử dụng lao động đó. Thời gian thử việc liền trước khi làm chính thức được cộng vào, nên hãy tính lại từ ngày bắt đầu thử việc trước khi kết luận.

Đã đóng bảo hiểm thất nghiệp suốt thời gian làm thì có nhận được đồng nào không?

Nếu toàn bộ thời gian làm việc đều đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp, thời gian tính trợ cấp thôi việc bằng không và công ty không phải trả khoản này. Bù lại, bạn có thể đủ điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp từ quỹ nếu nộp hồ sơ đúng hạn.

Lương bình quân lấy theo lương thực nhận hay lương đóng bảo hiểm?

Về nguyên tắc lấy tiền lương theo hợp đồng lao động của sáu tháng liền kề trước khi nghỉ, gồm mức lương, phụ cấp lương và khoản bổ sung trả cố định. Không lấy theo mức đóng bảo hiểm, cũng không cộng thưởng theo doanh số hay các khoản hỗ trợ không thường xuyên.

Năm lẻ ba tháng được làm tròn thế nào?

Phần lẻ từ đủ một tháng đến đủ sáu tháng được tính bằng nửa năm, phần lẻ trên sáu tháng được tính bằng một năm. Ba tháng lẻ vì vậy được tính là nửa năm, tương ứng một phần tư tháng lương trợ cấp.

Bị sa thải có được trợ cấp thôi việc không?

Không. Người bị kỷ luật sa thải không thuộc diện nhận trợ cấp thôi việc. Nếu bạn cho rằng quyết định sa thải sai về căn cứ hoặc thủ tục, đó là tranh chấp có thể khởi kiện thẳng ra toà, và nếu thắng thì quyền lợi được tính lại.

Công ty trả trợ cấp chậm thì có phải trả thêm lãi không?

Luật đặt thời hạn thanh toán và có chế tài xử phạt hành chính khi vi phạm. Việc đòi thêm lãi chậm trả trong tranh chấp tuỳ yêu cầu và cách toà áp dụng ở từng vụ, nên nên hỏi luật sư trước khi đưa con số lãi vào đơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138