DonPhuong.comĐơn Phương
Trợ cấp thôi việc và quyền lợi khi nghỉ

Trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc có phải nộp thuế thu nhập cá nhân

Trợ cấp thôi việc, mất việc làm đúng mức luật không tính thuế thu nhập cá nhân; lương tháng cuối và tiền phép năm thì vẫn tính. Phần chi thêm cần đối chiếu.

Overhead view of a dining table with a laptop closed, a cup of coffee, reading glasses and a stack of blank receipts held by a wooden clip, morning light

Trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm chi theo đúng mức của Bộ luật Lao động không tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân, nên bạn không phải nộp thuế trên các khoản này. Các khoản khác trong bảng tất toán thì khác: lương những ngày làm tháng cuối, tiền lương cho ngày phép năm chưa nghỉ, tiền thưởng vẫn là thu nhập từ tiền lương, tiền công và có thể bị khấu trừ thuế như bình thường.

Nguyên tắc này dựa trên Luật Thuế thu nhập cá nhân và các văn bản hướng dẫn về thu nhập từ tiền lương, tiền công. Pháp luật thuế thu nhập cá nhân đang được sửa đổi, mức giảm trừ và biểu thuế có thể thay đổi, vì vậy bài chỉ nêu nguyên lý phân loại các khoản; khi quyết toán thật, hãy đối chiếu văn bản và hướng dẫn của cơ quan thuế hiện hành.

Khoản nào chịu thuế, khoản nào không

Bảng sau phân loại các khoản thường có khi nghỉ việc theo nguyên tắc chung. Cột cuối ghi điểm cần lưu ý.

KhoảnTính vào thu nhập chịu thuếLưu ý
Trợ cấp thôi việc theo đúng mức luậtKhôngMức theo Điều 46 Bộ luật Lao động
Trợ cấp mất việc làm theo đúng mức luậtKhôngMức theo Điều 47 Bộ luật Lao động
Phần trợ cấp chi cao hơn mức luật theo thoả thuậnCần đối chiếuPhụ thuộc cách văn bản hướng dẫn phân loại tại thời điểm chi
Lương những ngày làm tháng cuốiCóKhấu trừ như tháng bình thường
Tiền lương ngày phép năm chưa nghỉCóLà thu nhập từ tiền lương
Thưởng theo quy chếCóCộng vào thu nhập của tháng chi
Bồi thường do công ty chấm dứt trái luậtCần đối chiếuKhoản bồi thường theo quyết định của toà hay thoả thuận có cách xử lý riêng
Trợ cấp thất nghiệp từ quỹKhôngDo quỹ bảo hiểm thất nghiệp chi
Bảo hiểm xã hội một lầnKhôngChế độ bảo hiểm xã hội

Hai dòng “cần đối chiếu” là chỗ dễ phát sinh khác biệt. Khi công ty chi thêm một khoản lớn ngoài mức luật để khuyến khích nghỉ, hãy hỏi phòng kế toán họ đang khấu trừ theo cách nào và căn cứ văn bản nào, để chủ động khi quyết toán.

Vì sao trợ cấp theo luật không bị tính thuế

Trợ cấp thôi việc và trợ cấp mất việc làm là khoản bù đắp khi người lao động rời chỗ làm, không phải tiền công cho việc đã làm. Pháp luật thuế xếp các khoản trợ cấp theo quy định của pháp luật lao động vào nhóm không tính vào thu nhập chịu thuế, cùng với nhiều khoản trợ cấp xã hội khác như trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp một lần khi sinh con, trợ cấp tai nạn lao động.

Điểm mấu chốt là chữ “theo quy định”. Khoản chi đúng tên, đúng mức, đúng điều kiện của luật thì được miễn tính. Nếu công ty đặt tên một khoản là “trợ cấp thôi việc” nhưng thực chất là tiền lương, tiền thưởng hoặc chi vượt xa mức luật, cơ quan thuế có thể xem xét lại bản chất khoản chi. Vì vậy bảng tất toán ghi rõ từng dòng, từng căn cứ không chỉ giúp bạn hiểu mình nhận gì, mà còn giúp xác định đúng nghĩa vụ thuế.

Với người nhận trợ cấp thôi việc bằng không do đã đóng bảo hiểm thất nghiệp đủ, phần lớn tiền nhận khi nghỉ là lương và tiền phép, tức là thuộc diện chịu thuế. Đừng ngạc nhiên nếu tháng cuối vẫn bị khấu trừ thuế như mọi tháng.

Tháng cuối bị khấu trừ thuế như thế nào

Với người lao động có hợp đồng từ ba tháng trở lên, công ty khấu trừ thuế thu nhập cá nhân hằng tháng theo biểu thuế luỹ tiến từng phần, sau khi trừ giảm trừ gia cảnh cho bản thân, người phụ thuộc và các khoản bảo hiểm bắt buộc. Tháng cuối áp dụng cách tương tự. Nếu tháng cuối có thêm tiền phép năm và thưởng, thu nhập tháng đó cao hơn bình thường, phần thuế khấu trừ có thể cao hơn, vì biểu thuế luỹ tiến.

Ví dụ với số giả định: lương tháng 20 triệu đồng, tháng cuối nhận thêm tiền 5 ngày phép chưa nghỉ khoảng 4 triệu đồng và trợ cấp thôi việc 10 triệu đồng. Phần 10 triệu đồng trợ cấp đúng mức luật không đưa vào thu nhập tính thuế. Thu nhập dùng để tính thuế là phần lương và tiền phép, sau khi trừ bảo hiểm và giảm trừ gia cảnh. Cách tính cụ thể theo biểu thuế và mức giảm trừ hiện hành.

Khấu trừ hằng tháng chỉ là tạm tính. Thuế thật của bạn được xác định khi quyết toán cả năm, cộng tất cả thu nhập từ các nơi, rồi so với tổng số đã bị khấu trừ. Nếu tháng cuối bị khấu trừ nhiều do thu nhập dồn lại, khi quyết toán năm bạn có thể được hoàn phần nộp thừa.

Quyết toán năm: tự làm hay uỷ quyền

Khi nào được uỷ quyền cho công ty. Nguyên tắc chung là người lao động chỉ uỷ quyền quyết toán cho tổ chức trả thu nhập khi có hợp đồng từ ba tháng trở lên và đang làm việc thực tế tại đó vào thời điểm quyết toán. Đã nghỉ việc giữa năm thì thường không uỷ quyền cho công ty cũ được, trừ một số trường hợp như công ty mới là đơn vị kế thừa.

Khi nào phải tự quyết toán. Nếu có thu nhập từ hai nơi trở lên trong năm, như công ty cũ và công ty mới, và còn thuế phải nộp thêm hoặc muốn được hoàn, bạn tự quyết toán với cơ quan thuế. Một số trường hợp số thuế phải nộp thêm nhỏ có thể được miễn quyết toán theo quy định.

Giấy tờ cần chuẩn bị. Chứng từ khấu trừ thuế từ từng nơi trả thu nhập, thông tin người phụ thuộc đã đăng ký, các chứng từ đóng góp từ thiện nếu có. Ngày nay chứng từ khấu trừ chủ yếu là điện tử, bạn có thể đề nghị công ty gửi qua thư điện tử.

Nộp ở đâu. Quyết toán có thể làm trực tuyến qua cổng thuế điện tử hoặc ứng dụng của cơ quan thuế. Cơ quan thuế nhận hồ sơ phụ thuộc nơi bạn có thu nhập và nơi cư trú; sau sắp xếp bộ máy, tên gọi và địa bàn một số cơ quan thuế đã thay đổi, nên kiểm tra trước khi nộp.

Các khoản từ quỹ bảo hiểm sau khi nghỉ

Sau khi nghỉ, bạn có thể nhận thêm các khoản từ quỹ bảo hiểm: trợ cấp thất nghiệp hằng tháng nếu đủ điều kiện, hoặc bảo hiểm xã hội một lần với người thuộc diện được rút. Cả hai thuộc nhóm không tính vào thu nhập chịu thuế, nên bạn nhận đủ số tiền theo quyết định, không bị khấu trừ.

Vì không chịu thuế, các khoản này cũng không cần kê khai vào phần thu nhập chịu thuế khi quyết toán. Tuy vậy, hãy giữ quyết định hưởng và chứng từ nhận tiền trong hồ sơ cá nhân, phòng khi cần đối chiếu nguồn tiền với ngân hàng hay khi làm thủ tục khác.

Những khoản bạn nhận từ công ty sau khi nghỉ, như một khoản thưởng cuối năm chi muộn hay tiền hoa hồng tính sau, vẫn là thu nhập từ tiền lương, tiền công và có thể bị khấu trừ. Cách khấu trừ với người không còn hợp đồng có thể khác với khi còn làm việc; hãy hỏi công ty và giữ chứng từ.

Người làm hợp đồng ngắn hoặc thời vụ

Người ký hợp đồng dưới ba tháng hoặc làm không có hợp đồng thường bị khấu trừ thuế theo cách khác: với mỗi lần chi trả từ một mức nhất định trở lên, tổ chức trả thu nhập khấu trừ một tỷ lệ cố định trên tổng thu nhập, thay vì áp biểu luỹ tiến sau giảm trừ gia cảnh. Theo quy định lâu nay, tỷ lệ là 10% với khoản chi từ 2 triệu đồng trở lên mỗi lần.

Nếu tổng thu nhập cả năm của bạn ước tính chưa tới mức phải nộp thuế sau giảm trừ, và bạn chỉ có thu nhập từ một nơi, bạn có thể làm bản cam kết theo mẫu để công ty tạm thời không khấu trừ. Cam kết sai sự thật thì phải chịu trách nhiệm, nên chỉ làm khi chắc chắn về thu nhập của mình.

Người làm hợp đồng ngắn thường không đủ 12 tháng để có trợ cấp thôi việc, nên câu hỏi về thuế trên trợ cấp ít đặt ra với nhóm này. Điều đáng quan tâm hơn là cuối năm tự quyết toán để được hoàn phần đã bị khấu trừ 10% nếu thu nhập thực tế thấp. Hãy xin chứng từ khấu trừ từ mỗi nơi đã làm, kể cả những việc ngắn ngày, vì thiếu chứng từ thì khó được hoàn. Mức khấu trừ và ngưỡng chi có thể thay đổi khi luật thuế được sửa đổi, nên đối chiếu quy định hiện hành.

Khi bảng tất toán khấu trừ thuế không đúng

Trường hợp hay gặp là công ty cộng cả trợ cấp thôi việc vào thu nhập tháng cuối rồi khấu trừ thuế trên tổng. Nếu khoản trợ cấp đúng mức luật, cách làm này không đúng. Bạn có thể đề nghị phòng kế toán tính lại và điều chỉnh; nếu công ty đã nộp thuế thay bạn, phần nộp thừa sẽ được xử lý khi bạn tự quyết toán năm.

Chiều ngược lại, nếu công ty không khấu trừ thuế trên lương tháng cuối và tiền phép năm, nghĩa vụ thuế không mất đi; nó sẽ hiện ra khi bạn quyết toán và có thể phải nộp thêm. Nhận đủ tiền không có nghĩa là đã xong thuế.

Khi số tiền trợ cấp và bồi thường lớn, đặc biệt trong các vụ công ty chấm dứt trái luật và trả bồi thường theo thoả thuận, cách phân loại từng khoản ảnh hưởng đáng kể đến nghĩa vụ thuế. Trước khi ký biên bản thoả thuận ghi các khoản tiền, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để tên gọi và căn cứ của từng khoản được ghi đúng, rồi hỏi thêm cơ quan thuế nếu còn băn khoăn.

Câu hỏi thường gặp

Trợ cấp thôi việc có phải nộp thuế thu nhập cá nhân không?

Trợ cấp thôi việc chi theo đúng mức và điều kiện của Bộ luật Lao động không tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân. Phần chi cao hơn mức luật theo thoả thuận cần đối chiếu văn bản hướng dẫn tại thời điểm chi.

Tiền phép năm chưa nghỉ được thanh toán có bị tính thuế không?

Có. Tiền lương cho những ngày phép năm chưa nghỉ là thu nhập từ tiền lương, tiền công, nên được cộng vào thu nhập chịu thuế của tháng chi trả và có thể bị khấu trừ theo biểu thuế hiện hành.

Trợ cấp thất nghiệp có phải khai thuế không?

Không. Trợ cấp thất nghiệp do quỹ bảo hiểm thất nghiệp chi là khoản không tính vào thu nhập chịu thuế, bạn nhận đủ theo quyết định và không phải kê khai vào phần thu nhập chịu thuế khi quyết toán.

Nghỉ việc giữa năm thì quyết toán thuế thế nào?

Nếu năm đó có thu nhập từ hai nơi trở lên, thường bạn tự quyết toán với cơ quan thuế, dùng chứng từ khấu trừ của từng nơi. Nếu chỉ làm ở một nơi rồi nghỉ, có thể được miễn quyết toán tuỳ trường hợp, hãy kiểm tra quy định hiện hành.

Công ty khấu trừ thuế cả trên trợ cấp thôi việc thì đòi lại thế nào?

Đề nghị phòng kế toán tính lại nếu khoản trợ cấp đúng mức luật. Nếu công ty đã nộp số thuế đó, phần nộp thừa sẽ được bù trừ hoặc hoàn khi bạn tự quyết toán năm, nên hãy giữ chứng từ khấu trừ ghi rõ số đã khấu trừ.

Rút bảo hiểm xã hội một lần có bị trừ thuế không?

Không. Bảo hiểm xã hội một lần là chế độ bảo hiểm xã hội, không tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân. Số tiền bạn nhận là số theo quyết định của cơ quan bảo hiểm xã hội.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138