Khi đơn phương chấm dứt hợp đồng, công ty phải báo trước cho người lao động ít nhất 45 ngày nếu là hợp đồng không xác định thời hạn, ít nhất 30 ngày nếu là hợp đồng xác định thời hạn từ 12 đến 36 tháng, và ít nhất 3 ngày làm việc nếu hợp đồng dưới 12 tháng hoặc nếu lý do là người lao động ốm đau, tai nạn điều trị dài ngày chưa hồi phục. Hai trường hợp công ty không phải báo trước là người lao động không quay lại làm sau thời hạn tạm hoãn hợp đồng và người lao động tự ý bỏ việc từ 5 ngày làm việc liên tục trở lên.
Thời hạn báo trước là khoảng đệm luật dành cho người lao động để tìm việc mới, sắp xếp tài chính, bàn giao công việc. Công ty báo thiếu ngày thì dù căn cứ có đúng, việc chấm dứt vẫn vi phạm về thủ tục và kéo theo nghĩa vụ trả tiền. Bài này giải thích cách đếm, các tình huống dễ nhầm như hết hạn hợp đồng, nghỉ phép trong thời gian báo trước, và cách phản ứng khi bị báo thiếu. Các mức nêu theo Bộ luật Lao động 2019; quy định có thể đã được sửa đổi, hãy tra văn bản hiện hành.
Thời hạn báo trước tối thiểu phía công ty
Bảng này chỉ áp cho trường hợp công ty đơn phương chấm dứt theo các căn cứ luật cho phép. Cắt giảm vì thay đổi cơ cấu, lý do kinh tế và sa thải đi theo thủ tục khác, không dùng bảng này.
| Tình huống | Báo trước tối thiểu | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hợp đồng không xác định thời hạn | 45 ngày | Đếm theo ngày lịch |
| Hợp đồng xác định thời hạn 12 đến 36 tháng | 30 ngày | Đếm theo ngày lịch |
| Hợp đồng dưới 12 tháng | 3 ngày làm việc | Chỉ đếm ngày làm việc |
| Ốm đau, tai nạn điều trị dài ngày chưa hồi phục | 3 ngày làm việc | Áp dụng cho mọi loại hợp đồng |
| Không có mặt sau thời hạn tạm hoãn hợp đồng | Không phải báo trước | Vẫn phải thông báo chấm dứt bằng văn bản |
| Tự ý bỏ việc từ 5 ngày làm việc liên tục | Không phải báo trước | Phải không có lý do chính đáng |
| Ngành nghề, công việc đặc thù | Theo quy định riêng của Chính phủ | Tra nghị định hướng dẫn |
Chữ "ít nhất" có nghĩa công ty được báo sớm hơn, không được báo muộn hơn. Hợp đồng hay nội quy ghi thời hạn công ty báo trước ngắn hơn mức luật thì phần ngắn hơn không có giá trị với người lao động.
Đếm ngày từ lúc nào và kết thúc lúc nào
Thời hạn bắt đầu khi người lao động thật sự nhận được thông báo, không phải ngày công ty ký văn bản. Một quyết định ký ngày mùng 1 nhưng tới ngày 10 mới trao tay thì thời hạn tính từ ngày 10. Vì vậy, khi nhận, hãy ghi ngày nhận cạnh chữ ký, hoặc giữ thư điện tử, phong bì có dấu bưu điện.
Theo cách tính thời hạn phổ biến của Bộ luật Dân sự, ngày đầu tiên của thời hạn là ngày liền sau ngày nhận. Với mức 30 hoặc 45 ngày, đếm liên tục theo lịch, gồm cả thứ Bảy, Chủ nhật, ngày lễ; ngày cuối rơi vào ngày nghỉ thì lùi sang ngày làm việc kế tiếp. Với mức 3 ngày làm việc, chỉ đếm những ngày làm việc theo lịch của công ty.
Ví dụ giả định: người làm hợp đồng không xác định thời hạn nhận thông báo vào ngày 5 tháng 3. Ngày đầu của thời hạn là ngày 6 tháng 3, và 45 ngày sau rơi vào khoảng giữa tháng 4. Nếu thông báo ghi ngày chấm dứt là 31 tháng 3, công ty đã báo thiếu khoảng hai tuần.
Trong thời gian báo trước, quyền và nghĩa vụ vẫn còn nguyên
Vẫn là người lao động của công ty. Hợp đồng còn hiệu lực đến ngày chấm dứt. Người lao động vẫn đi làm theo phân công, vẫn được trả đủ lương, vẫn được đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.
Công ty muốn cho nghỉ ngay. Công ty có thể đề nghị người lao động nghỉ trước và vẫn trả lương cho những ngày còn lại. Đó là thoả thuận, nên ghi thành văn bản, nêu rõ khoản trả thay và việc đóng bảo hiểm. Không có thoả thuận mà công ty tự cấm vào làm, cắt lương, thì người lao động nên ghi lại và đề nghị bằng văn bản.
Nghỉ phép trong thời gian báo trước. Người lao động có thể xin dùng ngày phép năm còn lại; nếu không dùng hết, phần còn lại được thanh toán bằng tiền khi chấm dứt. Lưu ý công ty không được gửi thông báo chấm dứt trong lúc người lao động đang nghỉ phép hằng năm được duyệt.
Thời gian tìm việc. Luật không quy định riêng ngày nghỉ có lương để đi phỏng vấn trong thời gian báo trước. Có thể thoả thuận với công ty về giờ giấc linh hoạt, nghỉ việc riêng không lương, hoặc dùng phép năm.
Hết hạn hợp đồng có phải báo trước không
Hết hạn hợp đồng không phải là đơn phương chấm dứt, nên không dùng bảng báo trước 45 hay 30 ngày. Luật cũ từng bắt công ty báo trước ít nhất 15 ngày trước khi hợp đồng hết hạn; Bộ luật Lao động 2019 không giữ mức đó theo cách cũ mà yêu cầu công ty thông báo bằng văn bản về việc chấm dứt khi hợp đồng chấm dứt. Một số người vẫn quen nghĩ phải có 15 ngày, nên cần tra văn bản hướng dẫn hiện hành để biết chính xác.
Điều quan trọng hơn với người lao động là hợp đồng đó có thật sự còn là hợp đồng xác định thời hạn hay không. Hợp đồng hết hạn mà vẫn tiếp tục làm việc quá 30 ngày không ký mới thì chuyển thành không xác định thời hạn; hợp đồng xác định thời hạn đã ký nối tiếp lần thứ hai thì lần tiếp theo thường phải là không xác định thời hạn, trừ vài nhóm ngoại lệ. Khi đó, công ty muốn cho nghỉ phải có căn cứ và báo trước 45 ngày. Chuyên mục này có bài riêng về hợp đồng hết hạn không ký tiếp.
Công ty báo thiếu ngày: hệ quả
Theo nguyên lý của Bộ luật Lao động 2019, công ty vi phạm thời hạn báo trước thì phải trả một khoản tiền tương ứng với tiền lương theo hợp đồng cho những ngày không báo trước. Nếu ngoài lỗi báo trước, căn cứ chấm dứt cũng không đúng, thì việc chấm dứt là trái luật và kéo theo các nghĩa vụ lớn hơn: nhận lại người lao động, trả lương những ngày không được làm, bồi thường thêm theo mức luật định.
Ví dụ giả định: lương theo hợp đồng mười hai triệu đồng một tháng, công ty báo trước 30 ngày trong khi phải báo 45 ngày. Số ngày thiếu là 15 ngày, khoản tiền tương ứng xấp xỉ nửa tháng lương. Cách quy đổi tiền lương ngày có thể theo ngày công chuẩn của công ty, nên con số cụ thể cần tính lại theo quy chế lương và văn bản hiện hành.
Khoản này là quyền lợi của người lao động, không phải ân huệ. Nếu công ty không tự trả, hãy nêu trong văn bản đề nghị thanh toán. Cách tính chi tiết các khoản khi công ty chấm dứt trái luật có ở chuyên mục chấm dứt trái luật và bồi thường.
Một thông báo chấm dứt đầy đủ cần có gì
Căn cứ chấm dứt. Văn bản nên chỉ ra căn cứ cụ thể trong số các căn cứ luật cho phép, kèm tóm tắt sự việc. Có căn cứ rõ thì người lao động mới đối chiếu được thời hạn báo trước tương ứng, vì mỗi căn cứ có mức riêng.
Ngày chấm dứt. Ghi rõ ngày hợp đồng chấm dứt. Không có ngày, hoặc ghi "kể từ ngày ký", là chỗ dễ gây tranh cãi về việc đã báo đủ hay chưa.
Bàn giao và thanh toán. Thông báo tốt sẽ nêu đầu mối nhận bàn giao, các khoản sẽ thanh toán, thời hạn trả sổ bảo hiểm xã hội và giấy tờ. Thiếu các nội dung này không làm thông báo mất giá trị, nhưng người lao động nên đề nghị bổ sung bằng văn bản để có mốc theo dõi.
Người ký và thẩm quyền. Người ký phải là người đại diện theo pháp luật của công ty hoặc người được uỷ quyền hợp lệ. Một thông báo do trưởng nhóm tự soạn, không có dấu, không có người có thẩm quyền ký, nên được hỏi lại xem đã là quyết định chính thức của công ty chưa.
Bản lưu cho người lao động. Người lao động có quyền giữ một bản. Nếu công ty chỉ cho xem rồi thu lại, hãy đề nghị bản sao hoặc chụp ảnh ngay tại chỗ, ghi ngày giờ.
Bị báo thiếu ngày: nên làm gì
Phản ứng sớm, bằng văn bản, giúp nhiều trường hợp được công ty tự điều chỉnh mà không cần tranh chấp.
- Ghi rõ ngày nhận thông báo, chụp lại văn bản, giữ bản gốc hoặc bản sao.
- Xác định loại hợp đồng đang có hiệu lực để biết mức báo trước đúng.
- Tính lại ngày chấm dứt hợp lệ theo mức đó.
- Gửi công ty văn bản ngắn: nêu ngày nhận, mức báo trước theo luật, ngày chấm dứt đúng, đề nghị điều chỉnh ngày hoặc trả khoản tiền thay cho số ngày thiếu.
- Tiếp tục có mặt làm việc tới ngày chấm dứt hợp lệ trừ khi đã có thoả thuận khác bằng văn bản.
- Nếu công ty không phản hồi, tham khảo trình tự khiếu nại, hoà giải ở chuyên mục tranh chấp, và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn khi cần xem hồ sơ của riêng mình.
Đừng tự nghỉ ngay vì giận khi bị báo thiếu ngày. Tự nghỉ trước ngày chấm dứt mà không có thoả thuận có thể làm phức tạp chuyện ai vi phạm trước, và làm yếu đi chính lập luận của mình.
Câu hỏi thường gặp
Công ty báo trước bằng tin nhắn có được không?
Luật yêu cầu thông báo bằng văn bản khi chấm dứt hợp đồng. Tin nhắn có thể là chứng cứ về thời điểm công ty báo ý định, nhưng người lao động nên đề nghị văn bản chính thức. Ngày nhận văn bản là mốc an toàn nhất để tính thời hạn báo trước.
Công ty trả thêm một tháng lương rồi cho nghỉ ngay có đúng không?
Nếu người lao động đồng ý và ký thoả thuận, đó là cách hai bên tự giải quyết. Không đồng ý thì người lao động có quyền làm hết thời hạn báo trước. Khoản trả thêm cũng không thay cho căn cứ chấm dứt; không có căn cứ thì vẫn là vấn đề.
Báo trước 45 ngày có tính cả ngày Chủ nhật và ngày lễ không?
Với mức 45 ngày và 30 ngày, cách đếm phổ biến là theo ngày lịch liên tục, gồm cả ngày nghỉ hằng tuần và ngày lễ. Chỉ mức 3 ngày làm việc mới đếm riêng ngày làm việc. Ngày cuối rơi vào ngày nghỉ thì thường lùi sang ngày làm việc kế tiếp.
Đang trong thời gian báo trước có được nghỉ ốm không?
Có. Người lao động ốm thì nghỉ theo chế độ ốm đau với giấy tờ y tế như bình thường. Thời gian báo trước vẫn chạy, nhưng nếu ốm nặng phải điều trị, nên hỏi thêm vì công ty không được đơn phương chấm dứt với người đang điều trị theo chỉ định.
Công ty không báo trước mà cho nghỉ luôn thì đòi được gì?
Ít nhất là khoản tiền tương ứng tiền lương những ngày không báo trước. Nếu căn cứ chấm dứt cũng không đúng thì việc chấm dứt là trái luật, quyền lợi rộng hơn nhiều. Nên giữ văn bản, tính lại ngày và hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về hồ sơ cụ thể.
Hợp đồng ghi công ty chỉ cần báo trước 15 ngày thì sao?
Mức trong luật là mức tối thiểu để bảo vệ người lao động. Điều khoản cho công ty báo trước ngắn hơn mức luật thường không có giá trị với người lao động. Người lao động vẫn được hưởng thời hạn theo luật, căn cứ vào loại hợp đồng đang có hiệu lực.