Đơn khởi kiện tranh chấp lao động phải ghi đủ các nội dung Bộ luật Tố tụng dân sự đòi hỏi: ngày làm đơn, tên toà nhận đơn, thông tin người khởi kiện và công ty bị kiện, quyền lợi bị xâm phạm, từng yêu cầu cụ thể, và danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo. Hồ sơ thường gồm hợp đồng lao động, quyết định chấm dứt, giấy tờ tuỳ thân và các chứng cứ về lương, thời gian làm việc.
Đơn khởi kiện là văn bản quyết định toà có thụ lý hay không, và cũng là khung giới hạn những gì toà xem xét: toà giải quyết trong phạm vi yêu cầu, không tự thêm. Viết thiếu một yêu cầu là có thể mất khoản đó, viết sai tên công ty là đơn bị yêu cầu sửa. Phần dưới đây đi qua từng mục, giấy tờ cần kèm và lỗi thường gặp. Toà án sơ thẩm từ giữa năm 2025 là toà án nhân dân khu vực; thủ tục và biểu mẫu có thể đã cập nhật, nên kiểm biểu mẫu toà đang dùng trước khi nộp.
Các mục bắt buộc trong đơn
Theo nguyên tắc của Bộ luật Tố tụng dân sự, đơn khởi kiện cần có các nội dung sau. Toà thường có biểu mẫu sẵn; khung dưới đây giúp hiểu từng mục để điền cho đúng.
- Ngày, tháng, năm làm đơn.
- Tên toà án nhận đơn: ghi đúng tên toà án nhân dân khu vực có thẩm quyền, không ghi tên toà cấp huyện cũ.
- Người khởi kiện: họ tên, ngày sinh, nơi cư trú, số định danh cá nhân, số điện thoại và thư điện tử nếu có để toà liên lạc.
- Người bị kiện: tên doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở, người đại diện theo pháp luật nếu biết.
- Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan nếu có, ví dụ doanh nghiệp cho thuê lại lao động.
- Quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm: tóm tắt sự việc và điểm vi phạm.
- Những vấn đề cụ thể yêu cầu toà giải quyết, ghi từng yêu cầu riêng.
- Thông tin người làm chứng nếu có.
- Danh mục tài liệu, chứng cứ kèm theo.
- Chữ ký hoặc điểm chỉ của người khởi kiện.
Phần thông tin liên lạc trong đơn là để toà gửi thông báo, không đưa vào bất kỳ bài đăng công khai nào. Nếu người khởi kiện uỷ quyền cho người khác, kèm văn bản uỷ quyền hợp lệ. Lưu ý, toà án là nơi nhận đơn, nên mọi chi tiết về toà phải ghi theo tên hiện hành sau đợt sắp xếp, tránh dùng tên cũ chép từ mẫu trên mạng.
Ghi đúng công ty bị kiện
Lỗi phổ biến nhất là ghi tên thương hiệu thay cho tên doanh nghiệp. Một cửa hàng có biển hiệu quen thuộc nhưng chủ thể ký hợp đồng lao động có thể là một công ty với tên hoàn toàn khác. Tên đúng nằm ở đầu hợp đồng lao động, trên quyết định chấm dứt, trên bảng lương hoặc trong thông tin đóng bảo hiểm xã hội. Có thể đối chiếu thêm trên cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia để lấy địa chỉ trụ sở chính đang đăng ký.
Nếu người lao động làm tại chi nhánh, cần xem hợp đồng do công ty mẹ hay chi nhánh ký. Chi nhánh không có tư cách pháp nhân, nên trong nhiều trường hợp bị đơn vẫn là doanh nghiệp, còn chi nhánh là nơi phát sinh tranh chấp. Thẩm quyền của toà có thể liên quan tới nơi chi nhánh hoạt động, nên ghi cả hai địa chỉ trong đơn để toà xác định.
Trường hợp làm qua công ty cho thuê lại lao động, quan hệ trở nên ba bên: bên ký hợp đồng lao động là doanh nghiệp cho thuê lại, còn nơi làm việc hằng ngày là bên thuê lại. Khi đó nên ghi bên ký hợp đồng là bị đơn và cân nhắc ghi bên còn lại là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Đây là chỗ nên hỏi ý kiến chuyên môn trước khi nộp.
Viết phần yêu cầu: tách bạch, có cách tính
Toà giải quyết trong phạm vi yêu cầu, nên mỗi quyền lợi muốn đòi phải thành một dòng riêng. Với việc bị đơn phương chấm dứt hợp đồng, các yêu cầu thường gặp là: tuyên quyết định chấm dứt là trái pháp luật; buộc công ty nhận lại làm việc theo hợp đồng đã ký; trả tiền lương, đóng bảo hiểm cho những ngày không được làm việc; trả khoản bồi thường theo quy định; trả tiền lương những ngày không được báo trước; hoặc, nếu không muốn quay lại, trả trợ cấp thôi việc và khoản bồi thường thêm theo luật.
Bên cạnh mỗi yêu cầu bằng tiền, nên ghi cách tính tạm và số tiền tạm tính. Ví dụ giả định: lương theo hợp đồng mười triệu đồng một tháng, thời gian không được làm việc tính từ ngày 15 tháng 4 đến ngày nộp đơn là ba tháng, yêu cầu tạm tính ba mươi triệu đồng và đề nghị toà tính tiếp đến ngày xét xử. Con số tạm tính giúp toà xác định giá trị tranh chấp và giúp người lao động không bỏ sót.
Người lao động được bổ sung, thay đổi yêu cầu trong quá trình giải quyết theo giới hạn của luật tố tụng, nhưng thay đổi càng sớm càng ít rắc rối. Vì vậy, dành thời gian liệt kê đủ ngay từ đầu, kể cả các khoản nhỏ như tiền phép năm chưa nghỉ hay lương những ngày cuối chưa nhận.
Giấy tờ kèm theo và tác dụng
Bảng dưới liệt kê những giấy tờ thường kèm đơn khởi kiện trong tranh chấp về bị cho nghỉ việc. Nộp bản sao; mang bản chính để đối chiếu khi toà yêu cầu.
| Giấy tờ | Chứng minh điều gì | Nếu không có thì sao |
|---|---|---|
| Hợp đồng lao động và phụ lục | Loại hợp đồng, công việc, mức lương | Dùng bảng lương, thông tin bảo hiểm xã hội, xác nhận đồng nghiệp |
| Quyết định hoặc thông báo chấm dứt | Hành vi bị kiện, ngày và lý do | Ghi lại tin nhắn, thư điện tử thông báo; đề nghị toà yêu cầu công ty cung cấp |
| Bảng lương, sao kê tài khoản nhận lương | Mức lương thực nhận | Đề nghị toà yêu cầu công ty xuất trình |
| Quá trình đóng bảo hiểm xã hội | Thời gian làm việc, mức đóng | Tra trên ứng dụng của cơ quan bảo hiểm xã hội |
| Đơn khiếu nại đã gửi và văn bản trả lời | Người lao động đã phản đối, lý do công ty đưa ra | Không bắt buộc |
| Giấy tờ tuỳ thân | Tư cách người khởi kiện | Bắt buộc phải có |
Theo Bộ luật Tố tụng dân sự, khi tài liệu đang do công ty quản lý mà người lao động không tự lấy được, công ty có trách nhiệm cung cấp cho toà. Với tranh chấp về đơn phương chấm dứt hợp đồng thuộc trường hợp công ty không được chấm dứt, nghĩa vụ chứng minh còn thuộc về công ty. Dù vậy, người lao động nên tự gom được bao nhiêu càng tốt, vì chứng cứ trong tay mình là chắc nhất.
Nộp ở toà nào và nộp bằng cách nào
Nguyên tắc chung, toà có thẩm quyền là toà án nhân dân khu vực nơi công ty bị kiện có trụ sở. Với một số loại tranh chấp lao động như đòi tiền lương, trợ cấp, bảo hiểm, bồi thường, luật tố tụng cho phép người lao động chọn toà nơi mình cư trú hoặc làm việc. Phạm vi của quy định này cần đối chiếu điều khoản hiện hành; nếu chọn sai, toà sẽ chuyển hồ sơ và mất thêm thời gian.
Có ba cách nộp: trực tiếp tại bộ phận tiếp nhận đơn của toà; gửi qua dịch vụ bưu chính; hoặc gửi trực tuyến qua cổng thông tin điện tử nếu toà đã áp dụng. Nộp trực tiếp có lợi là được cán bộ xem sơ bộ và chỉ ra chỗ thiếu ngay. Nộp qua bưu chính thì ngày khởi kiện tính theo ngày dấu bưu điện nơi gửi, nên giữ biên lai cẩn thận.
Với tranh chấp mà người lao động khởi kiện đòi tiền lương, trợ cấp, bảo hiểm, bồi thường hoặc vì bị sa thải, chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, nguyên tắc chung là người lao động được miễn nộp tạm ứng án phí. Khi nộp đơn, ghi rõ đề nghị được miễn và lý do. Chi tiết về án phí có bài riêng trong chuyên mục này.
Đơn bị yêu cầu sửa hoặc bị trả lại: lý do thường gặp
Toà xem đơn trước khi thụ lý. Nếu đơn thiếu nội dung, toà thông báo yêu cầu sửa đổi, bổ sung trong thời hạn nhất định; sửa đúng hạn thì đơn được tiếp tục xử lý, quá hạn thì có thể bị trả lại. Lý do thường gặp: ghi sai hoặc thiếu tên, địa chỉ công ty; yêu cầu chung chung như "đề nghị toà xem xét quyền lợi"; thiếu tài liệu chứng minh quan hệ lao động; chưa ký đơn; nộp sai toà.
Đơn cũng có thể bị trả lại vì những lý do nặng hơn: sự việc đã được giải quyết bằng bản án có hiệu lực; người khởi kiện không có quyền khởi kiện; hoặc tranh chấp chưa đủ điều kiện khởi kiện. Với tranh chấp cho nghỉ việc, lý do cuối ít gặp vì luật không buộc hoà giải trước, nhưng nếu đã chọn trọng tài thì phải đi hết đường trọng tài.
Bị trả lại đơn không có nghĩa là mất quyền. Người lao động có quyền khiếu nại việc trả lại đơn trong thời hạn ngắn, hoặc sửa và nộp lại, miễn còn trong thời hiệu. Vì thế, nộp đơn sớm, khi thời hiệu còn rộng, là cách phòng trường hợp phải sửa nhiều lần.
Rà lại trước khi nộp
Trước khi mang hồ sơ tới toà, dành một buổi để rà theo danh sách dưới đây.
- Tên toà đúng tên hiện hành, đúng nơi có thẩm quyền.
- Tên, địa chỉ công ty khớp với thông tin đăng ký doanh nghiệp.
- Mỗi yêu cầu một dòng, có cách tính tạm cho yêu cầu bằng tiền.
- Danh mục tài liệu đánh số, khớp với số tài liệu dẫn chiếu trong thân đơn.
- Bản sao đủ để nộp, bản chính mang theo để đối chiếu.
- Đơn đã ký, ghi ngày; nếu uỷ quyền thì có văn bản uỷ quyền.
- Đối chiếu ngày nộp với tờ lịch thời hiệu đã lập.
Khung trên là tham khảo, biểu mẫu chính thức do toà ban hành và có thể đã được cập nhật. Khi vụ việc có nhiều yêu cầu đan xen, hoặc quan hệ lao động không rõ ràng như làm qua đơn vị trung gian, nên có người chuyên môn đọc lại. Cần soát đúng hồ sơ của mình thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, gửi kèm bản nháp đơn và danh mục tài liệu.
Câu hỏi thường gặp
Đơn khởi kiện tranh chấp lao động lấy mẫu ở đâu?
Toà án có biểu mẫu đơn khởi kiện dùng chung; có thể xin tại bộ phận tiếp nhận đơn hoặc trên cổng thông tin của ngành toà án. Mẫu có thể đã được cập nhật, nên dùng bản toà đang áp dụng thay vì bản cũ chép trên mạng.
Không có hợp đồng lao động bằng văn bản thì có kiện được không?
Vẫn có thể kiện nếu chứng minh được quan hệ lao động bằng các chứng cứ khác như bảng lương, sao kê nhận lương, quá trình đóng bảo hiểm, thẻ nhân viên, tin nhắn giao việc, người làm chứng. Nên gom càng nhiều càng tốt và nêu rõ trong danh mục tài liệu.
Có cần ghi số tiền cụ thể trong đơn khởi kiện không?
Nên ghi cách tính tạm và số tiền tạm tính cho từng yêu cầu bằng tiền. Điều này giúp toà xác định giá trị tranh chấp và giúp người lao động không bỏ sót khoản nào; số tiền có thể được điều chỉnh trong quá trình giải quyết theo giới hạn luật cho phép.
Tài liệu do công ty giữ thì làm sao nộp kèm?
Ghi rõ trong đơn rằng tài liệu đó do công ty quản lý và đề nghị toà yêu cầu công ty cung cấp. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự, trong vụ án lao động, công ty có trách nhiệm giao nộp tài liệu đang lưu giữ khi người lao động không tự lấy được.
Nộp đơn qua bưu điện thì ngày khởi kiện tính thế nào?
Ngày khởi kiện khi gửi qua bưu chính được tính theo ngày có dấu bưu điện nơi gửi. Vì vậy hãy giữ biên lai gửi và phiếu báo phát, nhất là khi ngày nộp gần hạn cuối của thời hiệu khởi kiện.
Có thể uỷ quyền cho người thân đi nộp đơn và theo vụ kiện không?
Người lao động có thể uỷ quyền cho người khác đại diện theo uỷ quyền, bằng văn bản uỷ quyền hợp lệ. Một số việc vẫn cần chính người lao động ký, như đơn khởi kiện. Khi không chắc phạm vi uỷ quyền, hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi lập văn bản.