DonPhuong.comĐơn Phương
Khiếu nại và tranh chấp khi bị cho nghỉ

Án phí khi kiện tranh chấp lao động: người lao động được miễn những gì

Người lao động kiện đòi lương, trợ cấp, bảo hiểm, bồi thường hoặc vì bị sa thải, chấm dứt hợp đồng trái luật được miễn tạm ứng án phí và án phí theo nguyên tắc chung.

Quiet reception hall of a Vietnamese courthouse at mid morning, a young man in a plain shirt waiting by a wooden counter with an envelope, ceiling fans turning, pale green walls

Theo nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về án phí, lệ phí toà án, người lao động khởi kiện đòi tiền lương, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, tiền bồi thường về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, hoặc giải quyết bồi thường thiệt hại, hoặc vì bị sa thải, chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật, thuộc nhóm được miễn nộp tạm ứng án phí và án phí. Miễn án phí không có nghĩa là vụ kiện không tốn gì: chi phí giám định, đi lại, sao chụp, phí luật sư vẫn có thể phát sinh.

Nỗi lo tiền bạc là lý do khiến nhiều người lao động ngần ngại khi nghĩ tới chuyện ra toà. Thực tế, với tranh chấp về bị cho nghỉ, luật đã giảm phần lớn gánh nặng án phí cho người lao động. Phần dưới đây giải thích án phí là gì, nhóm yêu cầu nào được miễn, những khoản nào không được miễn, và cách đề nghị miễn khi nộp đơn. Danh mục, mức án phí và điều kiện miễn có thể được sửa đổi, nên tra văn bản hiện hành trước khi dựa vào.

Tạm ứng án phí và án phí là hai khoản khác nhau

Tạm ứng án phí là khoản tiền người khởi kiện nộp trước khi toà thụ lý, như một khoản đặt cọc cho chi phí xét xử. Án phí là khoản tiền chính thức mà toà quyết định ai phải chịu khi kết thúc vụ án. Nguyên tắc chung trong tố tụng dân sự là bên thua kiện chịu án phí; nếu thắng một phần thì chịu phần tương ứng với yêu cầu không được chấp nhận. Khoản tạm ứng đã nộp sẽ được trừ vào án phí phải chịu, hoặc được trả lại.

Với vụ án lao động, án phí được chia thành loại có giá ngạch, tức yêu cầu đòi một số tiền cụ thể, và loại không có giá ngạch, như chỉ yêu cầu tuyên quyết định chấm dứt là trái luật. Cách tính mỗi loại khác nhau và được ghi trong danh mục kèm theo nghị quyết về án phí, lệ phí.

Hiểu hai khái niệm này giúp đọc đúng thông báo của toà. Khi toà gửi thông báo nộp tạm ứng án phí mà người lao động thuộc diện được miễn, cần phản hồi ngay bằng đơn đề nghị miễn, không im lặng, vì quá hạn không nộp tạm ứng mà không có lý do có thể khiến đơn khởi kiện bị trả lại.

Những yêu cầu người lao động được miễn

Bảng dưới tóm tắt nhóm yêu cầu thường gặp khi bị cho nghỉ mà người lao động được miễn tạm ứng án phí và án phí, theo nguyên tắc của nghị quyết hiện hành. Hãy đối chiếu từng chữ trong văn bản đang có hiệu lực.

Yêu cầu của người lao độngThuộc nhóm miễnGhi chú
Đòi tiền lương, kể cả lương những ngày không được làm việcCóGhi rõ là tiền lương trong đơn
Đòi trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làmCóKèm cách tính tạm
Đòi đóng, chốt bảo hiểm xã hộiCóCó thể kết hợp phản ánh với cơ quan bảo hiểm
Đòi bồi thường về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệpCóThường cần hồ sơ giám định
Yêu cầu giải quyết vì bị sa thải, chấm dứt hợp đồng trái pháp luậtCóBao gồm khoản bồi thường theo luật lao động
Yêu cầu khác không thuộc các nhóm trênCần kiểm riêngCó thể phải nộp tạm ứng nếu không thuộc diện miễn khác

Điểm cần lưu ý: miễn án phí gắn với chủ thể là người lao động khởi kiện và với loại yêu cầu. Nếu trong cùng vụ, người lao động có thêm yêu cầu nằm ngoài các nhóm trên, phần đó có thể không được miễn. Cách viết yêu cầu trong đơn rõ ràng, đúng tên khoản, giúp toà xác định đúng phần được miễn.

Những khoản không phải là án phí, vẫn có thể tốn

Chi phí giám định, định giá. Khi cần giám định chữ ký, tệp ghi âm, mức độ suy giảm khả năng lao động, hay định giá tài sản trong tranh chấp bồi thường, chi phí này tính riêng, không nằm trong án phí. Người yêu cầu giám định thường phải nộp trước, và toà sẽ quyết định ai chịu cuối cùng.

Chi phí cho người làm chứng, người phiên dịch. Nếu có, các khoản này cũng được tính riêng theo quy định tố tụng.

Phí luật sư. Là khoản thoả thuận giữa người lao động và luật sư, không do toà quyết định thay, và nhìn chung mỗi bên tự chịu phí luật sư của mình, trừ khi có quy định hoặc thoả thuận khác.

Chi phí đi lại, sao chụp, gửi bưu chính, nghỉ làm. Những khoản nhỏ này cộng lại có thể đáng kể với vụ kéo dài, nhất là khi toà ở xa nơi cư trú.

Chi phí thi hành án. Khi bản án có hiệu lực mà công ty không tự nguyện thi hành, người được thi hành án có thể phải làm thủ tục yêu cầu thi hành án; phí thi hành án có quy định riêng.

Các trường hợp miễn, giảm khác theo hoàn cảnh

Ngoài nhóm miễn theo loại yêu cầu lao động, nghị quyết về án phí còn có nhóm miễn theo hoàn cảnh của người khởi kiện, như thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người cao tuổi, người khuyết tật, người có công với cách mạng, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, cùng một số đối tượng khác. Nhóm này có ý nghĩa khi người lao động có yêu cầu nằm ngoài các khoản lao động được miễn.

Bên cạnh miễn, còn có cơ chế giảm án phí cho người gặp sự kiện bất khả kháng dẫn tới không đủ tài sản để nộp, có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền. Mức giảm và điều kiện cụ thể nằm trong văn bản, cần đọc kỹ trước khi đề nghị.

Muốn được hưởng theo hoàn cảnh, phải có giấy tờ chứng minh: sổ hoặc giấy chứng nhận hộ nghèo, cận nghèo; giấy xác nhận khuyết tật; giấy tờ chứng minh người có công. Những giấy tờ này nên chuẩn bị từ trước khi nộp đơn, vì thời hạn toà cho để bổ sung thường ngắn.

Đề nghị miễn án phí khi nộp đơn

Đề nghị miễn không tự động; người khởi kiện cần nêu rõ. Thứ tự gợi ý như sau.

  1. Trong đơn khởi kiện, ghi rõ từng yêu cầu theo đúng tên khoản: tiền lương, trợ cấp thôi việc, bồi thường do chấm dứt hợp đồng trái pháp luật.
  2. Kèm đơn đề nghị miễn tạm ứng án phí và án phí, nêu căn cứ: là người lao động khởi kiện về các yêu cầu thuộc nhóm được miễn.
  3. Nếu đề nghị miễn theo hoàn cảnh, kèm giấy tờ chứng minh tương ứng.
  4. Nộp cùng lúc với đơn khởi kiện, giữ bản sao có xác nhận đã nộp.
  5. Theo dõi thông báo của toà; nếu toà vẫn yêu cầu nộp tạm ứng cho một phần yêu cầu, hỏi rõ phần nào và vì sao.
  6. Nếu không đồng ý với việc không được miễn, hỏi về quyền khiếu nại theo thủ tục và thời hạn luật định.

Đơn đề nghị miễn thường có mẫu do toà ban hành. Mẫu có thể đã cập nhật, nên xin tại bộ phận tiếp nhận đơn hoặc tra trên cổng thông tin ngành toà án. Ghi đủ thông tin, ký tên, ngày tháng, như với đơn khởi kiện.

Lập dự trù chi phí trước khi kiện

Dù được miễn án phí, người lao động vẫn nên lập một dự trù nhỏ cho cả vụ việc, để không bị bất ngờ giữa chừng và không phải bỏ dở vì cạn tiền. Các mục nên tính gồm:

  • Chi phí sao chụp, chứng thực giấy tờ, gửi bưu chính có báo phát cho mỗi lần nộp, gửi văn bản.
  • Chi phí đi lại tới toà, tới nơi hoà giải, ước theo số lần dự kiến: nộp đơn, phiên họp công khai chứng cứ và hoà giải, phiên toà.
  • Số ngày phải nghỉ làm ở chỗ làm mới, nếu đã có việc, và khoản thu nhập có thể mất.
  • Chi phí giám định nếu chứng cứ then chốt là tệp ghi âm, chữ ký có thể bị phản bác.
  • Phí tư vấn từng phần hoặc phí luật sư theo vụ, nếu chọn có người đồng hành.
  • Khoản dự phòng cho trường hợp vụ việc kéo dài sang phúc thẩm.

Bảng dự trù giúp so sánh chi phí với giá trị khoản đòi, từ đó cân nhắc thương lượng hay theo tới cùng. Với khoản đòi nhỏ, phần lớn chi phí là thời gian và đi lại; với khoản đòi lớn, chi phí tư vấn thường đáng bỏ ra. Người thuộc diện trợ giúp pháp lý nên hỏi trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước trước, vì có thể được hỗ trợ cả phần tư vấn và tham gia tố tụng.

Kháng cáo và một ví dụ giả định

Khi một bên không đồng ý bản án sơ thẩm và kháng cáo, có thêm khoản án phí phúc thẩm và tạm ứng án phí phúc thẩm. Theo nguyên tắc của nghị quyết, người được miễn án phí vì thuộc nhóm yêu cầu lao động nêu trên thường cũng được miễn ở giai đoạn phúc thẩm với cùng loại yêu cầu; nhưng cần ghi đề nghị miễn trong đơn kháng cáo và kiểm lại văn bản. Nếu công ty kháng cáo, công ty tự lo tạm ứng án phí phúc thẩm của họ.

Ví dụ giả định: một người lao động bị cho nghỉ, khởi kiện yêu cầu tuyên quyết định trái luật, trả lương những ngày không được làm việc và khoản bồi thường theo luật. Cả ba yêu cầu thuộc nhóm được miễn, nên khi nộp đơn kèm đề nghị miễn, người này không phải nộp tạm ứng án phí. Khi xét xử, dù kết quả ra sao, người này cũng không phải chịu án phí cho các yêu cầu đó. Nếu người này thêm yêu cầu đòi một khoản khác không thuộc nhóm miễn và không thuộc diện miễn theo hoàn cảnh, phần đó có thể phải tạm ứng.

Vì nghị quyết về án phí có thể được thay thế, sửa đổi, đừng dựa vào trí nhớ hay bài đăng cũ. Cần xác định chắc phần nào trong hồ sơ của mình được miễn thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, gửi kèm bản nháp phần yêu cầu khởi kiện.

Câu hỏi thường gặp

Người lao động kiện công ty có phải nộp tiền tạm ứng án phí không?

Nếu yêu cầu thuộc nhóm đòi tiền lương, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc, bảo hiểm xã hội, bồi thường tai nạn lao động hoặc vì bị sa thải, chấm dứt hợp đồng trái luật thì theo nguyên tắc được miễn tạm ứng án phí. Cần ghi đề nghị miễn khi nộp đơn.

Thua kiện thì người lao động có phải trả án phí không?

Với các yêu cầu thuộc nhóm được miễn, người lao động được miễn án phí kể cả khi không được toà chấp nhận. Các yêu cầu khác ngoài nhóm miễn thì theo nguyên tắc chung, bên không được chấp nhận yêu cầu chịu án phí tương ứng.

Miễn án phí có bao gồm phí luật sư không?

Không. Phí luật sư là khoản thoả thuận riêng giữa người lao động và luật sư, không thuộc án phí. Nhìn chung mỗi bên tự chịu phí luật sư của mình. Người thuộc diện trợ giúp pháp lý có thể được hỗ trợ miễn phí qua trợ giúp pháp lý nhà nước.

Chi phí giám định ghi âm có được miễn như án phí không?

Chi phí giám định là khoản riêng, không nằm trong án phí, nên không tự động được miễn theo quy định miễn án phí. Người yêu cầu giám định thường phải nộp trước; toà sẽ quyết định bên nào chịu cuối cùng theo kết quả giải quyết.

Toà vẫn gửi thông báo nộp tạm ứng án phí thì làm gì?

Đọc kỹ thông báo áp dụng cho yêu cầu nào. Nếu yêu cầu thuộc nhóm được miễn, nộp ngay đơn đề nghị miễn kèm căn cứ trong thời hạn ghi trên thông báo. Không phản hồi có thể dẫn tới đơn khởi kiện bị trả lại; hỏi luật sư trên AI Cố Vấn nếu chưa rõ.

Kháng cáo thì người lao động có phải nộp án phí phúc thẩm không?

Theo nguyên tắc, người được miễn án phí vì loại yêu cầu lao động thường cũng được miễn ở phúc thẩm với cùng yêu cầu, nhưng cần ghi đề nghị miễn trong đơn kháng cáo. Kiểm lại nghị quyết về án phí đang có hiệu lực trước khi nộp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138