DonPhuong.comĐơn Phương
Đơn phương ly hôn: điều kiện và căn cứ

Bị bạo lực gia đình muốn đơn phương ly hôn: giữ an toàn và giữ chứng cứ

Người bị bạo lực gia đình cần an toàn trước rồi mới tới thủ tục. Các biện pháp bảo vệ theo luật, chứng cứ có giá trị, cách cất giữ và cách đưa vào đơn ly hôn.

Silhouette of a woman holding a small child by the hand walking along a riverside path in Da Nang at early dawn, backpack on her shoulder, wide shot, pale blue light

Nếu đang bị bạo lực gia đình, việc đầu tiên là giữ an toàn cho bản thân và con, sau đó mới tới đơn ly hôn. Bạo lực gia đình là một căn cứ riêng để toà cho ly hôn theo yêu cầu một bên, nên chứng cứ về bạo lực, nếu được giữ đúng cách, giúp hồ sơ rất vững. Pháp luật hiện hành có các biện pháp bảo vệ ngay như buộc chấm dứt hành vi, cấm tiếp xúc, bố trí nơi tạm lánh, không phải chờ vụ ly hôn xong.

Bài này viết cho người đang trong hoàn cảnh đó hoặc người thân đang muốn giúp. Nội dung gồm: lập kế hoạch an toàn, những nơi có thể tìm đến, chứng cứ nào có giá trị và cách cất giữ để không bị phát hiện hoặc mất, cách đưa bạo lực vào đơn ly hôn và những việc nên tránh vì có thể gây bất lợi.

An toàn trước, thủ tục sau

Một nguy cơ ít người nói tới: thời điểm người bị bạo lực quyết định rời đi hoặc nộp đơn thường là thời điểm nguy hiểm nhất, vì người gây bạo lực cảm thấy mất kiểm soát. Vì vậy, nếu có thể, nên chuẩn bị trước khi bên kia biết. Chuẩn bị gồm: chọn sẵn một nơi có thể đến ngay, nhà người thân, bạn bè đáng tin hoặc cơ sở tạm lánh; cất một bộ giấy tờ quan trọng ở chỗ khác (căn cước, giấy khai sinh của con, giấy chứng nhận kết hôn hoặc bản sao, giấy tờ tài sản); để sẵn một ít tiền, thuốc men, quần áo cho con.

Nên có một người tin cậy biết tình hình và thống nhất một ám hiệu: khi nhận được ám hiệu đó, họ báo công an hoặc đến ngay. Với trẻ lớn, có thể dạy con cách gọi người lớn giúp đỡ hoặc chạy sang nhà hàng xóm. Nếu sống ở chung cư, nên biết lối thoát và bảo vệ toà nhà.

Khi nguy hiểm đang xảy ra, báo ngay công an xã, phường nơi xảy ra sự việc. Bên cạnh đó có thể tìm đến Uỷ ban nhân dân xã, phường, hội phụ nữ cơ sở, cơ sở trợ giúp xã hội, các địa chỉ tin cậy ở cộng đồng, và trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước của tỉnh, thành phố để được hướng dẫn miễn phí trong các trường hợp luật cho phép. Không ai phải tự chịu đựng một mình.

Những biện pháp bảo vệ có ngay, không cần chờ ly hôn

Buộc chấm dứt hành vi bạo lực. Người có thẩm quyền tại chỗ, trong đó có công an và chính quyền cơ sở, có thể yêu cầu người gây bạo lực dừng hành vi ngay. Việc này được ghi nhận lại và trở thành chứng cứ về sau.

Cấm tiếp xúc. Luật Phòng, chống bạo lực gia đình cho phép áp dụng biện pháp cấm người gây bạo lực đến gần, liên lạc với người bị bạo lực trong một thời hạn. Thẩm quyền có thể thuộc chủ tịch uỷ ban cấp xã hoặc toà án tuỳ giai đoạn. Điều kiện và thời hạn cụ thể cần tra văn bản hiện hành.

Bố trí nơi tạm lánh và chăm sóc y tế. Người bị bạo lực và con có thể được bố trí nơi ở tạm thời an toàn, được khám, chữa trị. Hồ sơ y tế từ lần khám này chính là chứng cứ quan trọng.

Biện pháp khẩn cấp tạm thời trong vụ án. Khi vụ ly hôn đã được nộp, đương sự có thể đề nghị toà áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Bộ luật Tố tụng dân sự, ví dụ giao con cho một bên tạm nuôi, buộc cấp dưỡng tạm thời, hoặc ngăn chặn hành vi gây hại.

Xử lý vi phạm. Hành vi bạo lực có thể bị xử phạt hành chính, nặng hơn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đây là việc của cơ quan có thẩm quyền, độc lập với vụ ly hôn.

Chứng cứ nào có giá trị và lấy ở đâu

Toà đánh giá chứng cứ theo tính xác thực, tính liên quan và nguồn gốc. Chứng cứ do cơ quan có thẩm quyền lập thường có sức nặng hơn tài liệu tự thu thập:

Loại chứng cứLấy ở đâuGhi chú khi lưu giữ
Biên bản vụ việc, biên bản làm việcCông an xã, phường; uỷ ban cấp xãXin bản sao hoặc ghi lại số, ngày lập để toà yêu cầu cung cấp
Quyết định xử phạt, quyết định cấm tiếp xúcCơ quan đã ra quyết địnhGiữ bản sao ở nơi an toàn ngoài nhà
Hồ sơ khám chữa bệnh, kết luận giám địnhCơ sở y tế, tổ chức giám địnhKhám càng sớm càng tốt sau sự việc, nói rõ nguyên nhân thương tích
Ảnh vết thương, đồ vật bị đập pháTự chụp hoặc nhờ người khác chụpGiữ ảnh gốc có thông tin thời gian, không chỉnh sửa
Tin nhắn, ghi âm đe doạĐiện thoại, tài khoản của chính mìnhSao lưu sang nơi khác, không chỉ để trên máy dùng chung
Lời khai người làm chứngHàng xóm, người thân, đồng nghiệpGhi tên, cách liên hệ để toà triệu tập khi cần

Không cần có đủ tất cả. Một biên bản của công an kèm hồ sơ y tế cùng thời điểm đã là cặp chứng cứ rất có sức nặng, vì hai nguồn độc lập xác nhận lẫn nhau.

Cất giữ chứng cứ sao cho an toàn

Chứng cứ bị bên kia phát hiện có thể bị xoá, bị huỷ, hoặc làm bạo lực leo thang. Một số nguyên tắc thực tế:

  • Sao một bản gửi người tin cậy hoặc lưu vào tài khoản lưu trữ riêng mà bên kia không biết mật khẩu.
  • Đổi mật khẩu điện thoại, tài khoản cá nhân nếu bên kia từng biết; tắt chia sẻ vị trí nếu đang bị theo dõi.
  • Ghi nhật ký ngắn sau mỗi lần xảy ra: ngày, giờ, nơi, chuyện gì, ai chứng kiến, có thương tích không. Nhật ký viết đều đặn có giá trị hơn bản viết lại một lần sau nhiều năm.
  • Chỉ ghi âm các cuộc trò chuyện mà chính mình tham gia. Không xâm nhập điện thoại, tài khoản của người khác, vì có thể vi phạm pháp luật và làm chứng cứ mất giá trị.
  • Không đăng chứng cứ lên mạng xã hội để "bêu" người kia. Việc này dễ bị coi là xâm phạm danh dự, đời tư, và có thể làm phức tạp vụ án.

Đưa bạo lực vào đơn ly hôn và ứng xử ở toà

Trong phần lý do của đơn, mô tả bạo lực bằng sự việc cụ thể, không cần tính từ nặng nề: lần nào, ngày nào, hành vi gì, hậu quả ra sao, có cơ quan nào ghi nhận, chứng cứ kèm theo là gì. Nên xếp theo thứ tự thời gian. Toà cần thấy hành vi lặp lại hoặc mức độ nghiêm trọng, chứ không cần lời lẽ gay gắt.

Hoà giải là thủ tục chung của vụ ly hôn, nhưng người bị bạo lực có thể lo lắng khi phải ngồi cùng người gây bạo lực. Bạn có thể trình bày với toà nỗi lo này và đề nghị cách sắp xếp phù hợp, ví dụ làm việc riêng từng bên, có người hỗ trợ đi cùng, hoặc chú ý an ninh tại trụ sở. Toà có trách nhiệm bảo đảm an toàn cho đương sự trong quá trình giải quyết.

Người bị bạo lực có thể thuộc diện được trợ giúp pháp lý miễn phí trong một số trường hợp luật định. Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước có thể cử người tham gia tố tụng cùng bạn. Hãy hỏi trung tâm ở tỉnh, thành phố nơi bạn ở để biết mình có thuộc diện được trợ giúp hay không.

Con cái trong hồ sơ có bạo lực

Khi giải quyết việc nuôi con, toà căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con. Hành vi bạo lực của một bên cha mẹ, nhất là bạo lực trước mặt con hoặc nhắm vào con, là yếu tố toà xem xét rất kỹ. Người gây bạo lực có thể không được giao trực tiếp nuôi con, và quyền thăm nom có thể bị hạn chế nếu việc thăm nom gây ảnh hưởng xấu đến con.

Khi phải rời nhà gấp, mang con theo để bảo vệ con là lựa chọn dễ hiểu. Tuy vậy, nên báo cho chính quyền cơ sở hoặc công an biết nơi bạn và con đang ở an toàn, để tránh bị cáo buộc là tự ý giấu con. Nếu cần giữ bí mật chỗ ở với người gây bạo lực, có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền giữ kín thông tin này.

Đừng nhờ con làm người chuyển lời, kể lại, hay làm chứng trước mặt cha hoặc mẹ. Với con từ đủ 7 tuổi, toà có thể hỏi nguyện vọng của con theo cách phù hợp, không biến con thành bên trong tranh chấp. Cần xem hồ sơ của riêng mình thì hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, và nên tra văn bản hiện hành về phòng, chống bạo lực gia đình vì quy định có thể đã được sửa đổi.

Những việc nên tránh vì dễ quay lại gây bất lợi

Đáp trả bằng bạo lực vượt mức cần thiết. Tự vệ để thoát khỏi nguy hiểm là chính đáng, nhưng nếu xung đột thành hai bên cùng đánh nhau, hồ sơ sẽ khó phân định ai là người bị bạo lực. Ưu tiên thoát ra và báo công an.

Ký giấy tờ dưới áp lực. Người gây bạo lực đôi khi ép ký giấy "tự nguyện" nhường tài sản, nhận nợ, hoặc cam kết không kiện. Giấy tờ ký trong tình trạng bị đe doạ có thể bị tuyên vô hiệu, nhưng chứng minh điều đó tốn công. Tốt nhất đừng ký; nếu đã lỡ ký, ghi lại hoàn cảnh ngay.

Rút đơn trình báo vì được hứa hẹn. Lời hứa thay đổi sau một lần bạo lực là chuyện thường gặp. Việc có tha thứ hay không là quyết định của bạn, nhưng hãy giữ lại các biên bản, hồ sơ đã có. Nếu bạo lực lặp lại, chuỗi hồ sơ cũ là bằng chứng về tính lặp lại.

Giữ hết chứng cứ trong một chiếc điện thoại. Mất máy, bị giật máy hay bị xoá dữ liệu là mất toàn bộ. Luôn có bản sao ở nơi khác.

Tự ý tẩu tán tài sản chung để "phòng thân". Nhu cầu có tiền để rời đi là thật, nhưng việc tự chuyển, bán tài sản chung lớn có thể bị coi là vi phạm và bị tính vào phần của bạn khi chia. Nên hỏi luật sư hoặc trợ giúp pháp lý về cách bảo đảm chi phí sinh hoạt hợp pháp.

Câu hỏi thường gặp

Bị chồng đánh có được ly hôn ngay không?

Bạo lực gia đình là căn cứ để toà cho ly hôn theo yêu cầu một bên, nhưng vẫn phải đi đủ thủ tục: nộp đơn, thụ lý, hoà giải, xét xử. Trong lúc đó, bạn có thể đề nghị các biện pháp bảo vệ ngay như cấm tiếp xúc, nơi tạm lánh, biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Không có giấy giám định thương tích thì có chứng minh bạo lực được không?

Được, nếu có chứng cứ khác: biên bản của công an hoặc chính quyền cơ sở, hồ sơ khám bệnh, ảnh, tin nhắn đe doạ, lời khai người làm chứng. Bạo lực tinh thần, kiểm soát kinh tế, cô lập cũng là hành vi bạo lực, chứng minh bằng tin nhắn, lời khai và diễn biến cụ thể.

Ghi âm lén chồng hoặc vợ có dùng làm chứng cứ được không?

Ghi âm cuộc trò chuyện mà chính bạn tham gia thường được toà xem xét như một nguồn chứng cứ, kèm việc trình bày rõ thời gian, hoàn cảnh ghi. Xâm nhập điện thoại hay tài khoản người khác để lấy dữ liệu thì có thể vi phạm pháp luật và làm chứng cứ mất giá trị.

Bỏ nhà đi khi bị bạo lực có bị coi là có lỗi không?

Rời đi để giữ an toàn không phải là vi phạm nghĩa vụ vợ chồng. Nên báo chính quyền cơ sở hoặc công an biết lý do và nơi bạn đang ở an toàn, giữ chứng cứ về bạo lực trước đó. Như vậy toà sẽ hiểu việc sống riêng xuất phát từ đâu.

Người bị bạo lực có được trợ giúp pháp lý miễn phí không?

Một số trường hợp thuộc diện được trợ giúp pháp lý theo Luật Trợ giúp pháp lý, tuỳ hoàn cảnh cụ thể như điều kiện kinh tế hoặc đối tượng đặc biệt. Hỏi trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước của tỉnh, thành phố nơi bạn ở để biết mình có thuộc diện hay không.

Người gây bạo lực có được thăm con sau ly hôn không?

Về nguyên tắc người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom. Tuy nhiên, nếu việc thăm nom ảnh hưởng xấu tới việc chăm sóc, giáo dục con hoặc gây nguy hiểm cho con, người trực tiếp nuôi có quyền yêu cầu toà hạn chế quyền thăm nom của người đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138