DonPhuong.comĐơn Phương
Con cái khi đơn phương ly hôn

Giữ con khỏi tranh chấp khi đang kiện ly hôn: những việc không nên làm

Trong lúc vụ ly hôn đơn phương còn ở toà, những hành động như giành giật con, dùng con làm sứ giả, đăng con lên mạng có thể hại con và bất lợi cho chính bạn.

Child sitting on a low wooden stool in a quiet courtyard drawing with colored chalk on the ground, an adult hand offering a glass of water, faces unseen, late afternoon

Trong thời gian vụ ly hôn đơn phương đang được toà giải quyết, cách cha mẹ đối xử với con và với nhau trước mặt con vừa ảnh hưởng trực tiếp tới đứa trẻ, vừa là điều toà để ý khi quyết định ai trực tiếp nuôi con. Những hành động như bắt con đi giấu, ép con chọn bên, nói xấu người kia, đăng con lên mạng thường gây hại cho con và quay lại thành điểm bất lợi cho chính người làm.

Bài này tập trung vào giai đoạn giữa: đã nộp đơn, chưa có bản án. Bài liệt kê những việc không nên làm và lý do, những việc nên làm để giữ nhịp sống cho con, và công cụ pháp lý khi thực sự cần bảo vệ con trong lúc chờ, như biện pháp khẩn cấp tạm thời. Quy định tố tụng có thể đã sửa đổi, bạn tra văn bản hiện hành.

Vì sao giai đoạn đang kiện là giai đoạn dễ tổn thương nhất

Khi vụ án còn đang giải quyết, chưa ai biết con sẽ ở với ai, và cả hai bên thường lo sợ mất con. Nỗi lo đó dễ biến thành hành động vội vàng: đón con đi khỏi nhà không báo, chặn bên kia gặp con, hỏi con liên tục về chuyện bên kia. Thêm vào đó là căng thẳng về tài sản, chỗ ở, tiền bạc, khiến không khí trong nhà nặng nề.

Trẻ em cảm nhận được bầu không khí này rất rõ, kể cả khi không ai nói gì với con. Con có thể tự trách mình, sợ bị bỏ rơi, hoặc cố làm vừa lòng cả hai bên. Thời gian giải quyết vụ án đơn phương thường tính bằng tháng, có khi lâu hơn nếu có kháng cáo, nên những gì con trải qua trong giai đoạn này không phải chuyện thoáng qua.

Về mặt pháp lý, toà quyết định nuôi con dựa trên quyền lợi mọi mặt của con. Những gì một bên làm trong giai đoạn đang kiện, như cản trở người kia gặp con, đưa con đi giấu, kéo con vào mâu thuẫn, có thể được bên kia đưa ra làm chứng cứ và được toà cân nhắc khi đánh giá ai đặt lợi ích của con lên trước.

Những việc không nên làm, và lý do

Bắt con đi giấu, giành giật con. Đón con khỏi trường không báo, đưa con về quê ngoại rồi cắt liên lạc, giằng co con trước cổng nhà. Ngoài tổn thương tâm lý cho con, hành vi này có thể bị xem là cản trở quyền của người kia và là yếu tố bất lợi khi toà xem xét.

Ép con chọn bên. Hỏi con "con muốn ở với ai" nhiều lần, hứa hẹn quà, doạ sẽ không thương con nữa. Toà sẽ tự lấy ý kiến của con từ đủ 7 tuổi theo cách phù hợp; ý kiến bị tác động mất giá trị và con mang cảm giác có lỗi.

Dùng con làm người đưa tin. Nhờ con chuyển lời, chuyển giấy tờ, dò hỏi chuyện bên kia. Con bị đặt vào giữa và phải nghe những điều không nên nghe.

Nói xấu người kia trước mặt con. Kể chuyện ngoại tình, nợ nần, lỗi lầm của bên kia cho con nghe. Con là một nửa của mỗi người; nghe nói xấu cha hoặc mẹ, con cũng thấy mình xấu theo.

Đưa con tới toà, tới buổi làm việc với luật sư. Trừ khi toà yêu cầu gặp con, không nên đưa con tới những nơi bàn chuyện vụ án.

Đăng con và vụ ly hôn lên mạng xã hội. Bài kể tội kèm ảnh con, video con khóc, bình luận của người lạ để lại dấu vết lâu dài. Việc công khai hình ảnh, thông tin của trẻ còn liên quan tới quyền riêng tư của trẻ em theo pháp luật hiện hành.

Ngừng chi tiêu cho con để gây sức ép. Cắt tiền học, tiền ăn của con để ép bên kia nhượng bộ chuyện tài sản. Con là người chịu thiệt đầu tiên.

Những việc nên làm để giữ nhịp sống cho con

Điều trẻ cần nhất trong giai đoạn này là sự ổn định: vẫn đi học trường cũ, vẫn ngủ ở chỗ quen, vẫn gặp bạn bè, vẫn có giờ giấc như trước trong chừng mực có thể. Nếu một bên phải dọn ra ở riêng, hai bên nên thống nhất tạm thời con ở đâu, gặp người kia khi nào, ai đưa đón, cho tới khi toà quyết định. Thoả thuận tạm thời này nên viết ra, có thể qua tin nhắn.

Nói với con bằng lời phù hợp tuổi: bố mẹ không sống chung nữa, đó là chuyện của người lớn, không phải lỗi của con, cả hai vẫn thương con và vẫn lo cho con. Không cần kể chi tiết vụ án. Với con lớn, có thể giải thích ngắn gọn về việc toà sẽ giúp bố mẹ sắp xếp chuyện con ở đâu.

Báo nhà trường ở mức cần thiết: giáo viên chủ nhiệm biết gia đình đang có thay đổi để để ý con, biết ai được đón con. Không cần kể mâu thuẫn. Nếu có lo ngại về an toàn, nói rõ với nhà trường người nào không được đón con khi đã có căn cứ.

Giữ kênh trao đổi với người kia về con, tách khỏi chuyện vụ án: lịch học, sức khoẻ, đón đưa. Nhiều cặp vợ chồng chọn một nhóm tin nhắn chỉ để nói chuyện về con, không bàn chuyện khác.

Biện pháp khẩn cấp tạm thời khi thật sự cần bảo vệ con

Có những trường hợp không thể chờ bản án: một bên đưa con đi giấu, con không được chăm sóc, có bạo lực, người có nghĩa vụ ngừng chi tiêu cho con. Bộ luật Tố tụng dân sự cho phép đương sự đề nghị toà áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong quá trình giải quyết vụ án. Những biện pháp liên quan tới con thường được nhắc đến gồm: giao người chưa thành niên cho cá nhân hoặc tổ chức trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục; buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng; cấm hoặc buộc thực hiện hành vi nhất định; cấm tiếp xúc với nạn nhân bạo lực gia đình.

Đơn đề nghị cần nêu rõ biện pháp yêu cầu, lý do cần áp dụng ngay, và chứng cứ kèm theo. Toà xem xét trong thời hạn ngắn theo luật định. Một số biện pháp có thể yêu cầu người đề nghị thực hiện bảo đảm; với các biện pháp liên quan tới con và cấp dưỡng, thường không phải. Bạn kiểm điều kiện cụ thể theo văn bản hiện hành.

Biện pháp khẩn cấp tạm thời không phải công cụ để giành lợi thế. Đề nghị không có căn cứ, gây thiệt hại cho người khác, người đề nghị có thể phải bồi thường. Vì vậy nên trao đổi với luật sư trước khi nộp, nhất là khi tình huống liên quan tới việc ai giữ con.

Khi có bạo lực hoặc nguy cơ với con

Nếu trong nhà có bạo lực, an toàn của con và của bạn đặt trước mọi tính toán về vụ án. Rời khỏi chỗ nguy hiểm, báo công an xã, phường nơi xảy ra sự việc, liên hệ hội phụ nữ hoặc cơ sở hỗ trợ nạn nhân bạo lực gia đình để có nơi tạm lánh. Pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình có những biện pháp như cấm tiếp xúc mà cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng.

Đưa con đi khỏi nơi nguy hiểm để bảo vệ con khác hẳn với việc bắt con đi giấu để giành lợi thế. Người đưa con đi trong tình huống này nên báo cho cơ quan có thẩm quyền và cho toà đang giải quyết vụ án biết con đang ở đâu, vì sao, kèm chứng cứ, thay vì im lặng cắt liên lạc. Làm như vậy để việc bảo vệ con được ghi nhận đúng bản chất.

Giữ lại chứng cứ an toàn: kết quả khám, biên bản của chính quyền, tin nhắn đe doạ, ảnh chụp. Gửi một bản cho người thân tin cậy. Những tài liệu này dùng được cho cả việc đề nghị biện pháp khẩn cấp tạm thời lẫn việc quyết định nuôi con về sau.

Ông bà, họ hàng hai bên trong lúc đang kiện

Trong nhiều gia đình, người kéo con vào cuộc tranh chấp không phải cha mẹ mà là ông bà, cô dì chú bác hai bên. Có ông bà không cho cháu gặp bố hoặc mẹ, có người thân nói với cháu những lời nặng nề về bên kia, có họ hàng kéo đến nhà đòi đón cháu về. Những chuyện này xuất phát từ thương cháu, nhưng tác động tới con cũng y như khi cha mẹ làm.

Người cha hoặc mẹ nên nói rõ với gia đình mình những nguyên tắc đã chọn: không nói xấu bên kia trước mặt cháu, không hỏi cháu chuyện chọn ở với ai, không ngăn cháu gặp bố hoặc mẹ theo lịch đã thống nhất. Nếu ông bà đang trông cháu ban ngày, nên thống nhất ai được đón cháu, giờ nào, để tránh cảnh hai bên cùng đến đón.

Luật Hôn nhân và gia đình cũng quy định các thành viên gia đình của người trực tiếp nuôi con không được cản trở người không trực tiếp nuôi trong việc thăm nom, chăm sóc con. Hành vi của người thân có thể được bên kia đưa ra làm chứng cứ, nên giữ gia đình mình ở vị trí hỗ trợ con thay vì tham gia vào tranh chấp là cách bảo vệ cả con lẫn hồ sơ của chính bạn.

Nhìn xa hơn bản án

Vụ án sẽ kết thúc bằng một bản án, nhưng quan hệ cha mẹ thì không kết thúc. Hai người vẫn sẽ gặp nhau ở lễ tốt nghiệp, đám cưới, những lần con ốm, suốt nhiều năm. Cách hai bên cư xử trong giai đoạn đang kiện thường định hình cách họ hợp tác về con sau này.

Điều này không có nghĩa là phải nhượng bộ mọi thứ để giữ hoà khí. Bạn vẫn có quyền bảo vệ quyền lợi của mình và của con bằng con đường pháp lý: chứng cứ, đơn đề nghị, lập luận tại toà. Chỉ là giữ con đứng ngoài cuộc tranh chấp đó, để con không phải là công cụ cũng không phải là chiến lợi phẩm.

Nếu bạn đang ở giữa một vụ ly hôn đơn phương có tranh chấp về con và chưa rõ bước nào nên làm, bước nào nên tránh, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, kể ngắn gọn hoàn cảnh và những gì đã xảy ra để được xem cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Đang kiện ly hôn mà bên kia đưa con đi giấu thì làm gì?

Ghi lại sự việc, cố gắng liên lạc bằng tin nhắn để có dấu vết, báo cho toà đang giải quyết vụ án. Có thể đề nghị toà áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời như tạm giao con cho một bên chăm sóc. Nếu lo cho an toàn của con, báo công an xã, phường nơi xảy ra.

Có được đề nghị toà buộc bên kia cấp dưỡng tạm thời khi chưa xử không?

Bộ luật Tố tụng dân sự có biện pháp khẩn cấp tạm thời buộc thực hiện trước một phần nghĩa vụ cấp dưỡng. Đơn đề nghị nêu lý do cần thiết và chứng cứ, như bên kia ngừng chi tiêu cho con. Điều kiện cụ thể bạn tra văn bản hiện hành hoặc hỏi luật sư.

Con hỏi vì sao bố mẹ ra toà thì trả lời thế nào?

Trả lời ngắn, đúng sự thật và phù hợp tuổi: bố mẹ không sống chung nữa, toà sẽ giúp bố mẹ sắp xếp chuyện con ở đâu và gặp bố mẹ thế nào, đó không phải lỗi của con. Không kể chi tiết mâu thuẫn hay lỗi lầm của bên kia.

Có nên cho con nghỉ học vài hôm cho đỡ căng thẳng không?

Thường nên giữ nếp đi học vì trường là nơi ổn định với con. Nếu con thật sự mệt mỏi, có thể nghỉ ngắn và trao đổi với giáo viên. Tránh để con nghỉ dài hoặc chuyển trường đột ngột trong lúc vụ án chưa xong, vì điều này làm con mất thêm chỗ dựa.

Đăng bài kể chuyện ly hôn lên mạng có ảnh hưởng tới vụ án không?

Có thể. Bài đăng có ảnh con, thông tin riêng tư của bên kia, lời lẽ xúc phạm có thể bị đưa ra làm chứng cứ về cách bạn đặt lợi ích của con, và có thể phát sinh tranh chấp mới về danh dự, đời tư. Hình ảnh của con trên mạng cũng tồn tại rất lâu.

Hai bên chưa thống nhất con ở đâu trong lúc chờ xử thì sao?

Nên thử thoả thuận tạm thời, có thể nhờ người thân hoặc hoà giải viên. Không thoả thuận được và việc này ảnh hưởng tới con, có thể đề nghị toà áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời giao con cho một bên trông nom trong thời gian giải quyết vụ án.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138