DonPhuong.comĐơn Phương
Con cái khi đơn phương ly hôn

Quyền thăm nom con sau ly hôn và khi bên nuôi con cản trở

Người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom, không ai được cản trở. Cách thống nhất lịch, ghi nhận khi bị cản trở, và lúc toà có thể hạn chế quyền thăm nom.

Weekend playground in a Vietnamese residential park, a father seen from behind pushing a child on a swing while another adult waits on a bench nearby, soft afternoon

Theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014, sau ly hôn, cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở; người trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình cũng không được cản trở việc này. Chỉ khi người thăm nom lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu tới việc chăm sóc, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi mới có quyền yêu cầu toà hạn chế.

Trên thực tế, thăm nom là phần dễ phát sinh va chạm nhất sau ly hôn: hẹn giờ không đúng, đưa con về trễ, ông bà bên này không cho bên kia vào nhà, đổi chỗ ở không báo. Bài này giải thích quyền thăm nom gồm những gì, cách đặt lịch để ít tranh cãi, nên làm gì khi bị cản trở, và khi nào toà có thể hạn chế. Quy định có thể đã sửa đổi, bạn tra văn bản hiện hành.

Thăm nom gồm những gì và vì sao luật bảo vệ nó

Thăm nom không chỉ là đến nhà ngồi chơi một lúc. Trong cách hiểu phổ biến, quyền này bao gồm gặp con, đưa con đi chơi, đón con về ở cùng trong thời gian thoả thuận, gọi điện, nhắn tin, tham gia những dịp quan trọng như sinh nhật, ngày khai giảng, buổi họp phụ huynh. Mục tiêu là để con duy trì quan hệ tình cảm với cả cha và mẹ.

Luật đặt quyền thăm nom song song với nghĩa vụ cấp dưỡng. Người không trực tiếp nuôi vừa có quyền gặp con, vừa có nghĩa vụ chăm sóc, giáo dục con. Đây cũng là quyền của chính đứa trẻ: con có quyền được gặp và được yêu thương bởi cả hai người sinh ra mình, trừ khi điều đó gây hại cho con.

Hiểu như vậy để thấy hai điều. Một là người nuôi con không thể coi việc cho thăm là ân huệ, có thể ban ra hay rút lại tuỳ ý. Hai là người thăm nom cũng không thể coi đó là quyền tuyệt đối, bất kể thời gian, cách thức, ảnh hưởng tới nhịp sống của con. Hai bên đều phải xoay quanh lợi ích của con.

Đặt lịch thăm nom để ít tranh cãi

Ghi cụ thể ngày giờ. Lịch kiểu "thăm con khi rảnh" là nguồn tranh cãi bất tận. Lịch tốt ghi rõ: ví dụ giả định, cuối tuần thứ hai và thứ tư hằng tháng, đón lúc 9 giờ sáng thứ Bảy, trả lúc 17 giờ chủ nhật; mỗi tối thứ Tư gọi video 20 phút.

Tính cả ngày lễ, nghỉ hè. Tết, ngày sinh nhật con, kỳ nghỉ hè nên chia rõ hoặc luân phiên theo năm chẵn lẻ. Nghỉ hè dài có thể chia mỗi bên vài tuần.

Nơi đón trả. Thống nhất địa điểm đón trả, có thể ở cổng trường, nhà ông bà, hoặc nơi công cộng nếu hai bên còn căng thẳng. Điểm đón trung lập giúp tránh va chạm trước mặt con.

Theo tuổi con. Trẻ nhỏ cần nhiều lần gặp ngắn; trẻ lớn có lịch học, bạn bè riêng nên cần linh hoạt và nên được hỏi ý kiến. Lịch nên có điều khoản xem lại khi con chuyển cấp học.

Cách thay đổi lịch. Thoả thuận trước cách báo đổi lịch: báo trước bao lâu, qua kênh nào, bù vào ngày nào. Tin nhắn là kênh tốt vì cả hai bên cùng lưu lại.

Ghi lịch thăm nom vào bản án hay chỉ thoả thuận

Trong vụ ly hôn đơn phương, người không trực tiếp nuôi con có thể đề nghị toà ghi nhận cách thức thăm nom. Nhiều bản án chỉ ghi chung "người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom, không ai được cản trở", vì luật đã bảo vệ quyền này. Nếu hai bên thoả thuận được lịch cụ thể trong quá trình hoà giải, có thể đề nghị ghi vào biên bản hoặc quyết định công nhận.

Có lịch cụ thể trong văn bản của toà giúp xác định rõ hơn thế nào là cản trở. Ngược lại, lịch chi tiết quá cũng có thể trở nên cứng nhắc khi con lớn lên, nên điều khoản linh hoạt kiểu "hai bên có thể thoả thuận thay đổi phù hợp với lịch học của con" là cần thiết.

Dù có ghi trong bản án hay không, nên lập thêm một văn bản thoả thuận giữa hai bên về lịch chi tiết, có chữ ký. Văn bản này không thay thế bản án, nhưng là bằng chứng hai bên đã thống nhất gì, hữu ích khi một bên sau đó không thực hiện.

Khi bị cản trở thăm nom: xử lý theo từng bậc

Cản trở có nhiều dạng: không mở cửa, đưa con đi vắng đúng giờ hẹn, chặn liên lạc, nói xấu để con sợ gặp, chuyển nhà không báo. Phản ứng bằng cách đến làm ầm trước cổng thường khiến con hoảng sợ và bất lợi cho chính bạn. Nên đi theo các bậc:

  1. Ghi lại từng lần bị cản trở: ngày giờ, địa điểm, chuyện gì xảy ra, ai có mặt; lưu tin nhắn hẹn và tin nhắn từ chối.
  2. Gửi tin nhắn hoặc thư lịch sự, nêu lần bị cản trở và đề nghị lịch bù. Tránh lời lẽ đe doạ.
  3. Nhờ người trung gian cả hai bên còn tôn trọng, như ông bà, họ hàng, hoặc hoà giải viên ở cơ sở (tổ hoà giải thôn, tổ dân phố).
  4. Nếu tiếp diễn, gửi đơn đến uỷ ban nhân dân xã, phường nơi người cản trở cư trú để được nhắc nhở, hoà giải; hành vi cản trở thăm nom có thể bị xử phạt hành chính theo quy định hiện hành.
  5. Nếu bản án đã ghi cách thức thăm nom, có thể hỏi cơ quan thi hành án dân sự về việc yêu cầu thi hành phần này; cách làm tuỳ nội dung bản án.
  6. Khi việc cản trở kéo dài và cho thấy người trực tiếp nuôi không bảo đảm lợi ích của con, đây có thể là một yếu tố khi yêu cầu toà thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Trong suốt quá trình, tiếp tục cấp dưỡng đầy đủ. Ngừng cấp dưỡng để trả đũa việc bị cản trở thăm nom chỉ biến bạn thành người vi phạm và làm hồ sơ của mình yếu đi.

Khi nào toà có thể hạn chế quyền thăm nom

Người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu toà hạn chế quyền thăm nom nếu người không trực tiếp nuôi lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu tới việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Đây là yêu cầu phải qua toà, không phải tự quyết định.

Ví dụ giả định về lạm dụng: thăm con trong tình trạng say xỉn, đánh mắng con, đưa con đi mà không trả đúng hẹn nhiều lần, dùng thời gian thăm để tra hỏi con về đời sống của người kia, nói xấu người nuôi con khiến con sợ hãi, hoặc tự ý đưa con đi xa không báo. Cần có chứng cứ: tin nhắn, lời kể của người chứng kiến, biên bản của chính quyền, nhận xét của giáo viên về biểu hiện của con sau mỗi lần thăm.

Hạn chế không có nghĩa là cấm hẳn. Toà có thể quyết định thăm nom có người giám sát, chỉ thăm tại nơi con ở, rút ngắn thời gian, không cho đón con qua đêm trong một thời gian. Biện pháp nên tương xứng với vấn đề, vì mục tiêu vẫn là giữ quan hệ của con với cả hai bên khi an toàn.

Nếu có bạo lực hoặc nguy cơ bạo lực với con, an toàn của con được đặt trước; người nuôi con có thể báo công an xã, phường, và yêu cầu biện pháp bảo vệ theo pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình.

Thăm nom khi ở xa hoặc đi làm nước ngoài

Không ít người không trực tiếp nuôi con sống ở tỉnh khác hoặc đi làm ở nước ngoài. Quyền thăm nom của họ không mất đi vì khoảng cách, nhưng cách thực hiện phải khác. Lịch phù hợp thường gồm gọi video đều đặn vào giờ cố định, gửi thư, quà vào dịp đặc biệt, và những đợt thăm dài hơn khi về nước hoặc khi con nghỉ hè.

Với những đợt về thăm dài, hai bên nên thống nhất trước nơi con ở, thời gian, và cách giữ nhịp học của con. Nếu muốn đón con sang nơi mình đang sống trong kỳ nghỉ, nhất là đi nước ngoài, cần sự đồng ý rõ ràng của người nuôi con và chuẩn bị giấy tờ xuất cảnh cho trẻ theo quy định hiện hành; việc này có bài riêng về đưa con đi nơi khác.

Người nuôi con có thể giúp duy trì quan hệ từ xa bằng những việc nhỏ: nhắc con giờ gọi, gửi ảnh, kết quả học tập, kể về những chuyện vui. Với một đứa trẻ, một người cha hay mẹ ở xa vẫn có mặt đều đặn qua màn hình tốt hơn nhiều so với người biến mất hẳn. Người ở xa cũng nên giữ đúng hẹn gọi; những lần lỡ hẹn liên tiếp khiến con thất vọng hơn là không hẹn.

Giữ cho việc thăm nom là của con, không phải của người lớn

Những lần thăm nom thành công thường có điểm chung: người lớn chào nhau tử tế ở điểm đón, không bàn chuyện tiền bạc hay chuyện cũ trước mặt con, giao con đúng giờ kèm vài thông tin cần thiết như con vừa ốm, có bài tập gì. Con được phép vui vẻ ở cả hai nơi mà không thấy có lỗi.

Người thăm nom nên tôn trọng nếp sinh hoạt của con: giờ ngủ, bài vở, thức ăn con kiêng. Người nuôi con nên chuẩn bị cho con một cách tích cực: nhắc con hôm nay bố hoặc mẹ đến, chuẩn bị đồ dùng. Khi con lớn, để con chủ động liên lạc với bên kia.

Sau mỗi lần thăm, nếu con có biểu hiện lạ như buồn bã kéo dài, sợ hãi, kể những chuyện đáng lo, người nuôi con nên lắng nghe bình tĩnh, ghi lại, và trao đổi với người kia hoặc nhờ giáo viên, chuyên gia tâm lý trước khi kết luận. Không phải mọi cảm xúc buồn sau khi chia tay bố hoặc mẹ đều là dấu hiệu có vấn đề; nhiều khi đó chỉ là nỗi nhớ bình thường của một đứa trẻ phải sống ở hai nhà.

Nếu bạn đang bị cản trở hoặc lo người kia lạm dụng việc thăm nom, và muốn biết với hồ sơ của mình nên đi bước nào, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn, mang theo bản án và nhật ký các lần thăm để được xem cụ thể.

Câu hỏi thường gặp

Người nuôi con có được ra điều kiện phải trả đủ cấp dưỡng mới cho thăm không?

Không. Quyền thăm nom và nghĩa vụ cấp dưỡng là hai việc riêng. Nếu bên kia không cấp dưỡng, cách xử lý đúng là yêu cầu thi hành án. Ra điều kiện để cản trở thăm nom có thể khiến người nuôi con vi phạm và bị xử lý theo quy định hiện hành.

Ông bà nội hoặc ngoại có quyền thăm cháu sau khi bố mẹ ly hôn không?

Luật Hôn nhân và gia đình quy định quyền, nghĩa vụ giữa ông bà và cháu, trong đó có việc trông nom, chăm sóc. Việc ông bà gặp cháu thường được sắp xếp qua người cha hoặc mẹ có quyền thăm nom. Nếu có tranh chấp riêng, bạn hỏi luật sư để biết cách đặt yêu cầu phù hợp.

Bên nuôi con chuyển nhà không báo thì làm sao?

Ghi nhận việc không liên lạc được, gửi tin nhắn và thư tới địa chỉ cũ, hỏi qua người thân, trường học của con. Có thể nhờ chính quyền nơi cư trú cũ hỗ trợ. Việc cố ý chuyển nhà để cắt đứt thăm nom có thể là căn cứ khi yêu cầu toà thay đổi người trực tiếp nuôi.

Con không muốn đi với bố hoặc mẹ trong ngày thăm thì sao?

Nên tìm hiểu lý do một cách nhẹ nhàng: con bận, mệt, hay có chuyện không vui ở lần trước. Người nuôi con không nên lợi dụng để cắt thăm nom, người thăm cũng không nên ép. Nếu kéo dài, có thể nhờ giáo viên, chuyên gia tâm lý giúp hai bên hiểu con hơn.

Có được đưa con đi du lịch qua đêm trong thời gian thăm nom không?

Tuỳ thoả thuận hoặc bản án. Nếu lịch không ghi, nên thông báo và thống nhất trước với người nuôi con: đi đâu, mấy ngày, liên lạc thế nào. Tự ý đưa con đi xa không báo dễ dẫn tới tranh chấp và có thể bị xem là lạm dụng quyền thăm nom.

Người thăm nom say xỉn khi đến gặp con thì người nuôi con nên làm gì?

Không giao con trong lúc đó, giữ bình tĩnh và đề nghị dời sang ngày khác. Ghi lại sự việc, có người chứng kiến càng tốt. Nếu lặp lại nhiều lần hoặc có hành vi nguy hiểm, có thể báo công an xã, phường và yêu cầu toà hạn chế quyền thăm nom.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138