DonPhuong.comĐơn Phương
Trình tự đơn phương ly hôn tại toà

Tự đi ly hôn hay nhờ luật sư: việc nào tự làm được, việc nào nên nhờ

Nhiều vụ đơn phương ly hôn có thể tự làm; một số tình huống nên nhờ luật sư hoặc trợ giúp pháp lý. Phân biệt từng việc, cách chọn người hỗ trợ và giới hạn khi nhờ.

Two people seen from behind sitting at a cafe table by a large window in Saigon, one listening while the other gestures toward a closed notebook, afternoon light

Vụ đơn phương ly hôn không có con chung hoặc đã thống nhất được về con, không chia tài sản lớn, người kia ở trong nước và không có bạo lực thì nhiều người tự làm được từ khâu viết đơn tới phiên toà. Nên nhờ luật sư hoặc trợ giúp pháp lý khi có tranh chấp nuôi con, tài sản lớn hay phức tạp, người kia ở nước ngoài hoặc cố tình bất hợp tác, hoặc có bạo lực gia đình. Dù nhờ ai, trong vụ ly hôn bạn vẫn phải tự tham gia, vì không được uỷ quyền cho người khác thay mặt mình.

Bài này chia nhỏ các việc trong một vụ ly hôn để bạn thấy việc nào tự làm được, việc nào cần kiến thức chuyên môn, và có những hình thức hỗ trợ nào ngoài thuê luật sư trọn gói. Nội dung theo nguyên lý của Bộ luật Tố tụng dân sự, Luật Luật sư và Luật Trợ giúp pháp lý hiện hành; chi tiết từng hình thức hỗ trợ có thể thay đổi, bạn đối chiếu khi cần.

Nguyên tắc quan trọng: ly hôn không uỷ quyền được

Bộ luật Tố tụng dân sự quy định đối với việc ly hôn, đương sự không được uỷ quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng. Điều này nghĩa là bạn phải tự ký đơn, tự có mặt ở các buổi hoà giải và phiên toà. Luật sư có thể đi cùng với tư cách người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, nhưng không đi thay.

Có một ngoại lệ đáng biết: khi vợ hoặc chồng mất năng lực hành vi dân sự hoặc không thể nhận thức, làm chủ hành vi do bệnh, đồng thời là nạn nhân bạo lực gia đình do người kia gây ra, cha mẹ hoặc người thân khác có thể yêu cầu toà giải quyết ly hôn và tham gia với tư cách người đại diện theo pháp luật. Đây là tình huống đặc biệt và nên được hỗ trợ chuyên môn từ đầu.

Hiểu nguyên tắc này giúp bạn tránh những lời hứa kiểu "giao hết hồ sơ, không cần ra toà, bao xong". Bất kỳ ai hứa như vậy trong vụ ly hôn đơn phương đều đang nói điều không đúng với luật tố tụng, và bạn nên thận trọng.

Việc nào tự làm được, việc nào nên nhờ

Bảng dưới chia các việc chính theo mức độ cần hỗ trợ. Đây là gợi ý chung; mức độ thực tế tuỳ hồ sơ và khả năng của mỗi người.

ViệcThường tự làm được khiNên nhờ hỗ trợ khi
Viết đơn khởi kiệnCó mẫu của toà, yêu cầu đơn giảnNhiều yêu cầu về con và tài sản, cần lập luận căn cứ ly hôn
Chuẩn bị hồ sơ, giấy tờGiấy tờ đầy đủ, bản chính trong tayMất giấy tờ, tài sản đứng tên người khác, giấy tờ ở nước ngoài
Xác định toà có thẩm quyềnBị đơn ở trong nước, địa chỉ rõBị đơn ở nước ngoài, không rõ địa chỉ, nhiều nơi cư trú
Thu thập chứng cứChứng cứ có sẵn, ít tranh cãiCần đề nghị toà thu thập, định giá, giám định
Hoà giảiHai bên đã gần thoả thuậnTranh chấp con, tài sản; có bạo lực; sợ bị ép thoả thuận
Phiên toàVụ đơn giản, không tranh chấp lớnTranh luận về con, tài sản có giá trị lớn, nhiều chứng cứ đối lập
Kháng cáoHiếm khi nên tự làm nếu chưa có kinh nghiệmHầu hết trường hợp, vì cần chỉ ra sai sót cụ thể của bản án

Một cách cân bằng là tự làm những việc đơn giản và nhờ hỗ trợ đúng ở khâu khó, thay vì thuê trọn gói ngay từ đầu.

Những dấu hiệu cho thấy bạn nên có người hỗ trợ

Tranh chấp quyền nuôi con. Khi cả hai cùng muốn nuôi con, toà xem xét rất nhiều yếu tố: điều kiện vật chất, thời gian chăm sóc, nguyện vọng của con từ đủ bảy tuổi, môi trường sống. Cách trình bày và chứng cứ ảnh hưởng nhiều tới kết quả.

Tài sản lớn hoặc phức tạp. Nhà đất đứng tên người khác, nhà xây trên đất của cha mẹ, cổ phần, tài sản kinh doanh, khoản nợ lớn. Những vấn đề này cần phân tích nguồn gốc và chứng minh công sức, dễ thiệt nếu không nắm rõ.

Người kia có luật sư. Khi phía bên kia có người bảo vệ quyền lợi chuyên nghiệp, sự chênh lệch về kỹ năng tranh luận và hiểu biết thủ tục có thể khiến bạn bất lợi.

Có bạo lực gia đình. Bạn cần người giúp vừa bảo vệ an toàn vừa giữ chứng cứ, đề nghị các biện pháp bảo vệ, và tránh bị ép thoả thuận ở buổi hoà giải.

Yếu tố nước ngoài. Một bên ở nước ngoài, kết hôn ở nước ngoài, tài sản ở nước ngoài: thẩm quyền, tống đạt và công nhận bản án đều có quy định riêng.

Các hình thức hỗ trợ ngoài thuê luật sư trọn gói

Không phải ai cũng cần hay có điều kiện thuê luật sư từ đầu tới cuối. Có nhiều mức hỗ trợ khác nhau. Mức nhẹ nhất là tư vấn theo giờ hoặc theo buổi: bạn mang hồ sơ tới, được giải thích hướng đi, kiểm tra đơn, gợi ý chứng cứ cần có, rồi tự làm tiếp. Mức tiếp theo là nhờ soạn đơn, văn bản ý kiến, bản trình bày, còn bạn tự nộp và tự tham gia.

Mức đầy đủ là thuê luật sư tham gia tố tụng với tư cách người bảo vệ quyền lợi: đi cùng bạn ở hoà giải, phiên toà, tranh luận, đề nghị toà thu thập chứng cứ. Mức này phù hợp với vụ tranh chấp con hoặc tài sản lớn.

Ngoài ra, trợ giúp pháp lý nhà nước hỗ trợ miễn phí cho những người thuộc diện theo Luật Trợ giúp pháp lý, như người thuộc hộ nghèo, người có công với cách mạng, trẻ em, người khuyết tật, nạn nhân bạo lực gia đình trong một số trường hợp, và một số nhóm khác. Bạn có thể hỏi trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cấp tỉnh hoặc chi nhánh của trung tâm để biết mình có thuộc diện không. Hội phụ nữ, tổ chức xã hội ở địa phương cũng thường có kênh tư vấn ban đầu.

Chọn người hỗ trợ: những điều nên kiểm tra

Khi quyết định nhờ người hỗ trợ, một vài điều nên kiểm tra để tránh mất tiền và mất thời gian:

  • Người tư vấn có phải luật sư đã được cấp chứng chỉ hành nghề và có thẻ luật sư không; tổ chức hành nghề có đăng ký hoạt động không.
  • Có kinh nghiệm với vụ hôn nhân và gia đình, đặc biệt là loại tranh chấp bạn đang gặp.
  • Thoả thuận dịch vụ bằng văn bản: phạm vi công việc, các giai đoạn, cách tính phí, chi phí phát sinh, cách chấm dứt hợp đồng.
  • Không hứa chắc kết quả như "chắc được nuôi con", "bao thắng"; luật sư nghiêm túc chỉ nói về khả năng và rủi ro.
  • Giải thích rõ cho bạn từng bước, không giữ hồ sơ gốc của bạn mà không có biên nhận.
  • Tôn trọng quyết định của bạn ở những điểm then chốt như có thoả thuận hay không, có kháng cáo hay không.

Hãy luôn giữ một bản sao toàn bộ hồ sơ của mình, kể cả khi đã giao cho người hỗ trợ. Nếu đổi người giữa chừng, bạn không bị phụ thuộc.

Chi phí: hỏi gì trước khi đồng ý

Phí luật sư trong vụ ly hôn không có mức chung, mỗi tổ chức hành nghề tự thoả thuận với khách hàng trong khuôn khổ Luật Luật sư. Cách tính thường gặp là theo giờ làm việc, theo từng việc như soạn đơn hay tham gia một phiên toà, trọn gói theo giai đoạn, hoặc kết hợp. Với phần tranh chấp tài sản, một số nơi tính thêm theo giá trị tài sản được giải quyết.

Trước khi ký, bạn nên hỏi rõ: phí đã gồm những giai đoạn nào, sơ thẩm thôi hay cả phúc thẩm; nếu phiên toà bị hoãn nhiều lần thì có tính thêm không; chi phí đi lại, sao chụp, định giá, giám định ai chịu; nếu chấm dứt hợp đồng giữa chừng thì tính phí thế nào. Những câu hỏi này giúp tránh tranh cãi về sau.

Án phí và các chi phí tố tụng như định giá, giám định là khoản riêng, nộp cho nhà nước theo quy định, không phải tiền trả cho luật sư. Đừng nhầm hai khoản này, và cẩn trọng với người đề nghị "lo án phí" bằng tiền mặt không có biên lai. Mọi khoản nộp cho toà, cơ quan thi hành án đều phải có biên lai chính thức.

Nếu tự làm: chuẩn bị như thế nào cho chắc

Người tự làm thành công thường có chung một thói quen: ghi chép đầy đủ và hỏi đúng chỗ. Bạn lập một tập hồ sơ riêng: bản sao đơn, giấy xác nhận nộp đơn, thông báo của toà, biên bản các buổi làm việc, danh sách chứng cứ đã nộp. Mỗi lần nhận giấy, ghi ngày nhận và việc phải làm.

Hỏi thư ký toà về thủ tục là quyền của bạn: mẫu đơn đang dùng, giấy tờ còn thiếu, ngày hẹn. Thư ký không tư vấn nên kiện thế nào, nhưng giải thích thủ tục. Đọc kỹ từng văn bản toà gửi, vì trong đó luôn ghi việc bạn phải làm và thời hạn.

Nếu tự làm từ đầu nhưng tới một khâu thấy vượt sức, như phía kia bất ngờ có luật sư hay đưa ra yêu cầu phản tố về tài sản, bạn vẫn có thể nhờ hỗ trợ từ khâu đó. Khi muốn có người xem nhanh hồ sơ để quyết định có cần nhờ hay không, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Ly hôn đơn phương có bắt buộc phải thuê luật sư không?

Không. Pháp luật không bắt buộc đương sự phải có luật sư trong vụ ly hôn. Nhiều người tự viết đơn, nộp hồ sơ và tham gia phiên toà. Luật sư hữu ích nhất khi có tranh chấp con, tài sản lớn hoặc yếu tố nước ngoài.

Có thể uỷ quyền cho người khác đi ly hôn thay mình không?

Không. Bộ luật Tố tụng dân sự quy định trong việc ly hôn, đương sự không được uỷ quyền cho người khác thay mặt tham gia tố tụng. Luật sư chỉ tham gia với tư cách người bảo vệ quyền lợi, bạn vẫn phải tự có mặt.

Ai được trợ giúp pháp lý miễn phí khi ly hôn?

Người thuộc diện theo Luật Trợ giúp pháp lý, như người thuộc hộ nghèo, người có công, trẻ em, người khuyết tật và một số nhóm khác, trong đó có nạn nhân bạo lực gia đình ở một số trường hợp. Bạn hỏi trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước cấp tỉnh để biết cụ thể.

Chỉ nhờ luật sư viết đơn rồi tự đi toà được không?

Được. Nhiều người chọn nhờ tư vấn, soạn đơn và văn bản, còn tự nộp và tự tham gia các buổi làm việc. Cách này phù hợp với vụ không tranh chấp lớn và giúp tiết kiệm chi phí.

Làm sao biết người tư vấn có phải luật sư thật không?

Bạn đề nghị xem thẻ luật sư, hỏi tên tổ chức hành nghề, và có thể tra cứu thông tin trên trang của đoàn luật sư nơi họ là thành viên. Thận trọng với người hứa chắc kết quả hoặc nói không cần ra toà.

Đang tự làm giữa chừng có nhờ luật sư được không?

Được. Bạn có thể nhờ người bảo vệ quyền lợi tham gia từ bất kỳ giai đoạn nào trước khi vụ án kết thúc. Họ cần được toà chấp nhận và cần xem toàn bộ hồ sơ, nên bạn chuẩn bị sẵn bản sao các giấy tờ đã có.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138