DonPhuong.comĐơn Phương
Trình tự đơn phương ly hôn tại toà

Quy trình đơn phương ly hôn từ lúc nộp đơn đến khi có bản án

Sáu chặng của một vụ đơn phương ly hôn ở toà: nộp đơn, xem xét đơn, tạm ứng án phí và thụ lý, hoà giải, chuẩn bị xét xử, phiên toà và bản án.

Wide corridor of a provincial courthouse in Vietnam, a woman seen from behind walking with a folder under her arm, tall windows, soft morning light on tiled floor

Một vụ đơn phương ly hôn đi qua sáu chặng: nộp đơn khởi kiện, toà xem xét đơn, nộp tạm ứng án phí để toà thụ lý, hoà giải và công khai chứng cứ, chuẩn bị xét xử, rồi phiên toà sơ thẩm và bản án. Nếu không ai kháng cáo, bản án có hiệu lực và quan hệ hôn nhân chấm dứt từ thời điểm đó. Mỗi chặng có việc của toà và việc của bạn; nắm được hai thứ này, bạn sẽ bớt bị động khi nhận từng tờ giấy triệu tập.

Bài này đi theo trình tự của Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 (đã được sửa đổi, bổ sung) và Luật Hôn nhân và gia đình 2014, kết hợp với tổ chức toà án mới: từ ngày 1/7/2025 không còn toà án cấp huyện, vụ ly hôn sơ thẩm do Toà án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết. Quy định có thể tiếp tục được sửa, nên trước khi làm thật bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành và hỏi thư ký toà nơi nộp đơn.

Sáu chặng của vụ ly hôn đơn phương nhìn từ trên xuống

Thứ tự dưới đây là khung chung. Vụ cụ thể có thể dừng sớm ở chặng hoà giải, hoặc kéo dài thêm nếu có kháng cáo. Hiểu cả khung giúp bạn biết mình đang đứng ở đâu khi toà gửi giấy.

  1. Nộp đơn khởi kiện kèm hồ sơ tại toà án có thẩm quyền, thường là toà nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc. Có thể nộp trực tiếp, gửi qua bưu chính hoặc nộp trực tuyến nếu toà đã có cổng nhận đơn.
  2. Toà xem xét đơn: thẩm phán được phân công đọc đơn và quyết định yêu cầu sửa đổi, bổ sung, thụ lý, chuyển cho toà khác hay trả lại đơn.
  3. Nộp tạm ứng án phí và thụ lý: toà gửi thông báo, bạn nộp tạm ứng án phí tại cơ quan thi hành án dân sự rồi nộp lại biên lai. Ngày toà nhận biên lai thường là ngày thụ lý vụ án.
  4. Thông báo cho bị đơn và thu thập chứng cứ: toà báo cho người kia biết đã có vụ kiện, người kia có thời hạn để gửi ý kiến bằng văn bản.
  5. Phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hoà giải: đây là lúc hai bên ngồi cùng thẩm phán; nếu hoà giải thành, vụ có thể kết thúc mà không cần phiên toà.
  6. Phiên toà sơ thẩm và bản án: nếu hoà giải không thành, toà ra quyết định đưa vụ án ra xét xử, mở phiên toà, nghị án và tuyên án.

Sau bản án sơ thẩm còn một khoảng thời gian để các bên kháng cáo và viện kiểm sát kháng nghị. Hết khoảng đó mà không có ai kháng cáo, kháng nghị thì bản án có hiệu lực pháp luật.

Chặng một và hai: nộp đơn và chờ toà xem xét

Đơn khởi kiện ly hôn là văn bản bạn tự soạn theo mẫu toà đang dùng, nêu rõ người khởi kiện, người bị kiện, lý do xin ly hôn, yêu cầu về con chung, cấp dưỡng và tài sản. Kèm theo đơn thường là bản chính giấy chứng nhận kết hôn, bản sao giấy tờ tuỳ thân, giấy khai sinh của con, và giấy tờ về tài sản nếu bạn yêu cầu chia. Nếu chưa muốn chia tài sản trong vụ này, bạn có thể ghi rõ là tự thoả thuận hoặc sẽ giải quyết sau.

Khi nhận đơn, toà ghi vào sổ nhận đơn và cấp giấy xác nhận đã nhận. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự, chánh án phân công thẩm phán xem xét đơn trong vài ngày làm việc, sau đó thẩm phán có thêm một khoảng ngắn để ra một trong các quyết định nêu trên. Trên thực tế, thời gian chờ có thể lâu hơn ở những toà nhận nhiều đơn, nên bạn giữ kỹ giấy xác nhận và ghi lại ngày nộp.

Trường hợp hay gặp nhất là toà yêu cầu sửa đổi, bổ sung: thiếu bản chính giấy đăng ký kết hôn, địa chỉ bị đơn chưa rõ, chưa có giấy tờ chứng minh nơi cư trú, hoặc phần yêu cầu về con viết chưa cụ thể. Thẩm phán sẽ ấn định một thời hạn để bổ sung. Bạn bổ sung đúng hạn thì đơn đi tiếp; quá hạn không bổ sung mà không có lý do chính đáng thì đơn có thể bị trả lại, và khi đó bạn phải nộp lại từ đầu.

Chặng ba: tạm ứng án phí và ngày thụ lý

Nếu đơn đủ điều kiện, toà gửi thông báo nộp tiền tạm ứng án phí. Đây là khoản nộp trước, sẽ được tính lại khi có bản án: ai phải chịu án phí, chịu bao nhiêu, phần nào được trả lại. Mức tạm ứng phụ thuộc vào việc bạn chỉ xin ly hôn hay yêu cầu chia cả tài sản có giá trị, nên con số cụ thể bạn xem ngay trên thông báo của toà và đối chiếu quy định về án phí, lệ phí toà án hiện hành.

Bạn mang thông báo tới cơ quan thi hành án dân sự được ghi trên đó để nộp, nhận biên lai, rồi nộp biên lai lại cho toà trong thời hạn ghi trên thông báo, thường là vài ngày. Đây là bước nhiều người bỏ sót: nộp tiền xong nhưng quên đem biên lai về toà, hoặc để quá hạn. Quá hạn mà không có lý do chính đáng thì toà có thể trả lại đơn.

Ngày toà nhận biên lai thường được tính là ngày thụ lý vụ án, và mọi mốc thời gian phía sau đều đếm từ ngày này. Một số người thuộc diện được miễn hoặc không phải nộp tạm ứng án phí theo quy định; khi đó toà thụ lý từ lúc nhận đủ đơn và giấy tờ chứng minh được miễn. Nếu nghĩ mình thuộc diện này, bạn nêu ngay trong đơn và kèm giấy tờ.

Chặng bốn và năm: thông báo cho bị đơn, chứng cứ và hoà giải

Sau khi thụ lý, toà thông báo bằng văn bản cho bị đơn và những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Bị đơn có một thời hạn để gửi văn bản ghi ý kiến của mình: đồng ý hay không đồng ý ly hôn, muốn nuôi con hay không, có yêu cầu phản tố về tài sản hay không. Bạn có quyền được biết các ý kiến và chứng cứ mà phía kia nộp, và ngược lại.

Luật Hôn nhân và gia đình quy định sau khi thụ lý đơn yêu cầu ly hôn, toà tiến hành hoà giải theo pháp luật tố tụng. Toà triệu tập hai bên đến phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hoà giải. Ở đó thẩm phán hỏi từng bên về yêu cầu, chứng cứ đã có, chứng cứ còn thiếu, rồi khuyến khích hai bên tự thoả thuận. Trước khi thụ lý, nhiều toà còn mời hai bên làm việc với hoà giải viên theo Luật Hoà giải, đối thoại tại Toà án; bạn có quyền từ chối bước này.

Kết quả có thể là đoàn tụ (khi đó người khởi kiện thường rút đơn và toà đình chỉ vụ án), thuận tình ly hôn và thoả thuận được hết về con và tài sản (toà lập biên bản hoà giải thành, sau một thời hạn ngắn không ai đổi ý thì ra quyết định công nhận), hoặc hoà giải không thành. Hoà giải không thành thì vụ án đi tiếp sang chuẩn bị xét xử.

Chặng sáu: phiên toà sơ thẩm và bản án

Khi đã đủ chứng cứ và hoà giải không thành, thẩm phán ra quyết định đưa vụ án ra xét xử và gửi cho các bên. Phiên toà sơ thẩm thường có một thẩm phán và hai hội thẩm nhân dân. Phiên toà về nguyên tắc xét xử công khai; nếu vụ việc có nhiều chi tiết đời tư, bạn có thể làm đơn đề nghị xét xử kín và nêu lý do.

Tại phiên toà, chủ toạ kiểm tra sự có mặt, phổ biến quyền và nghĩa vụ, rồi chuyển sang phần tranh tụng: mỗi bên trình bày yêu cầu, trả lời câu hỏi, xem xét chứng cứ, tranh luận. Sau đó hội đồng xét xử vào phòng nghị án và quay ra tuyên án. Bản án nêu rõ có chấp nhận cho ly hôn hay không, ai trực tiếp nuôi con, mức cấp dưỡng, cách chia tài sản nếu có yêu cầu, và án phí mỗi bên phải chịu.

Toà phải giao hoặc gửi bản án cho các bên trong một thời hạn ngắn sau phiên toà. Bạn nên nhận bản án ngay khi có thể, đọc kỹ từng phần quyết định, vì thời hạn kháng cáo bắt đầu tính rất sớm: với người có mặt khi tuyên án, đếm từ ngày tuyên án; với người vắng mặt, đếm từ ngày nhận được bản án hoặc ngày bản án được niêm yết.

Việc của toà và việc của bạn ở từng chặng

Bảng dưới gom lại những gì bạn cần làm, để không bỏ sót giấy tờ hay mốc hạn. Thời hạn cụ thể bạn xem trên từng văn bản toà gửi, vì đó là mốc áp cho chính vụ của bạn.

ChặngToà làm gìBạn cần làm gì
Nộp đơnNhận đơn, cấp giấy xác nhậnGiữ giấy xác nhận, ghi ngày nộp
Xem xét đơnYêu cầu bổ sung, thụ lý hoặc trả đơnBổ sung đúng hạn, nộp đủ bản chính
Thụ lýThông báo nộp tạm ứng án phíNộp tiền, đem biên lai về toà đúng hạn
Thông báo, chứng cứBáo cho bị đơn, thu ý kiếnChuẩn bị chứng cứ, danh sách người làm chứng
Hoà giảiMở phiên họp công khai chứng cứ và hoà giảiCó mặt, nói rõ yêu cầu, cân nhắc thoả thuận
Xét xửMở phiên toà, tuyên ánCó mặt, mang giấy tờ gốc, nhận bản án
Sau bản ánGửi bản án, chờ hết hạn kháng cáoQuyết định kháng cáo hay không, theo dõi ngày hiệu lực

Mỗi lần nhận giấy triệu tập, bạn chụp lại và ghi vào một trang sổ riêng: ngày nhận, nội dung, hạn phải làm. Một trang sổ như vậy giúp bạn không lỡ mốc nào và trình bày mạch lạc khi gặp luật sư.

Những chỗ hay làm vụ án chậm lại và cách hạn chế

Địa chỉ bị đơn không rõ. Toà cần tống đạt giấy tờ cho bị đơn. Bạn nên ghi địa chỉ nơi cư trú cuối cùng mà mình biết chắc, kèm giấy tờ xác nhận nếu có. Trường hợp người kia cố tình giấu địa chỉ, toà có cách xử lý riêng, bạn hỏi thư ký toà ngay khi nộp đơn.

Thiếu giấy tờ về tài sản. Yêu cầu chia tài sản kéo theo việc thu thập giấy tờ, có thể phải xem xét tại chỗ, định giá. Nếu tài sản chưa rõ ràng, nhiều người chọn xin ly hôn trước và để phần tài sản giải quyết sau để vụ án gọn hơn.

Một bên ở nước ngoài. Khi bị đơn ở nước ngoài, việc tống đạt phải qua kênh tương trợ tư pháp, thời gian thường kéo dài đáng kể. Thẩm quyền giải quyết cũng có thể khác, nên hỏi toà trước khi nộp.

Vắng mặt ở các buổi triệu tập. Mỗi lần một bên vắng mặt có lý do, phiên họp hoặc phiên toà có thể bị hoãn. Nếu bận việc không tránh được, bạn báo toà sớm bằng văn bản thay vì im lặng.

Bắt đầu từ đâu nếu bạn đang chuẩn bị nộp đơn

Việc đầu tiên là gom đủ giấy tờ gốc: giấy chứng nhận kết hôn, giấy tờ tuỳ thân, giấy khai sinh của con, giấy tờ về nhà đất hay tài sản lớn nếu muốn chia. Tiếp theo, viết ra một trang các yêu cầu của mình theo thứ tự ưu tiên: điều gì bắt buộc phải có, điều gì có thể nhường. Danh sách này sẽ giúp bạn rất nhiều ở buổi hoà giải.

Sau đó, xác định đúng toà án có thẩm quyền theo nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc, gọi hoặc đến bộ phận tiếp nhận đơn để hỏi mẫu đơn đang dùng và cách nộp. Đừng nộp vội một lá đơn viết sơ sài với ý định bổ sung sau; một lá đơn đầy đủ ngay từ đầu thường tiết kiệm được nhiều tuần.

Mỗi vụ ly hôn có hoàn cảnh riêng: con còn nhỏ, tài sản đứng tên người khác, người kia ở xa hay có dấu hiệu bạo lực. Khi cần xem kỹ hồ sơ của riêng mình, bạn có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để được định hướng trước khi nộp đơn.

Câu hỏi thường gặp

Đơn phương ly hôn có phải qua hoà giải ở xã, phường trước không?

Không bắt buộc. Hoà giải ở cơ sở là bước khuyến khích để vợ chồng có cơ hội tự giải quyết, nhưng toà không được trả lại đơn ly hôn chỉ vì chưa hoà giải ở cơ sở. Hoà giải bắt buộc diễn ra tại toà sau khi thụ lý.

Nộp đơn ly hôn ở toà nào sau khi không còn toà án cấp huyện?

Vụ ly hôn sơ thẩm nay do Toà án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết, thường là toà nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc. Mỗi toà khu vực phụ trách một số xã, phường nhất định, nên bạn hỏi hoặc tra danh sách địa bàn trước khi nộp.

Ngày thụ lý vụ án được tính từ khi nào?

Thường là ngày toà nhận được biên lai nộp tiền tạm ứng án phí của người khởi kiện. Nếu bạn thuộc diện được miễn hoặc không phải nộp tạm ứng án phí, ngày thụ lý tính từ khi toà nhận đủ đơn và giấy tờ hợp lệ.

Hoà giải thành thì có còn phải ra phiên toà không?

Nếu hai bên thuận tình ly hôn và thoả thuận được hết về con chung, cấp dưỡng, tài sản, toà lập biên bản hoà giải thành; sau một thời hạn ngắn không ai thay đổi ý kiến, toà ra quyết định công nhận mà không cần mở phiên toà.

Bản án sơ thẩm có hiệu lực ngay khi tuyên không?

Chưa. Bản án sơ thẩm chỉ có hiệu lực khi hết thời hạn kháng cáo, kháng nghị mà không ai kháng cáo, kháng nghị. Nếu có kháng cáo, vụ án lên cấp phúc thẩm và bản án phúc thẩm có hiệu lực từ ngày tuyên.

Có cần thuê luật sư ngay từ khi nộp đơn không?

Không bắt buộc. Nhiều người tự nộp đơn và tự tham gia tố tụng. Luật sư hữu ích khi có tranh chấp con, tài sản lớn, người kia ở nước ngoài hoặc có bạo lực. Lưu ý trong vụ ly hôn bạn vẫn phải tự tham gia, không uỷ quyền ai thay mặt được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138